Lễ dạm ngõ chuẩn bị gì, nói gì cho hai nhà thoải mái
Lễ dạm ngõ là buổi gặp đầu tiên giữa hai gia đình, khi nhà trai sang nhà gái ngỏ ý cho đôi trẻ chính thức tìm hiểu, tiến tới hôn nhân. Lễ vật đơn giản: trầu cau, chè hoặc trà, rượu, bánh trái. Người đi thường là bố mẹ chú rể, chú rể và một người đại diện trong họ. Nội dung chính là giới thiệu hai gia đình, ngỏ lời và bàn sơ về thời gian ăn hỏi. Buổi này nên gọn, ấm cúng, kéo dài chừng một đến hai tiếng.
1. Dạm ngõ là gì?
Dạm nghĩa là hỏi thăm, ướm ý. Ngõ là lối vào nhà. Dạm ngõ là lần đầu nhà trai chính thức bước vào nhà gái để ngỏ chuyện của đôi trẻ. Miền Bắc gọi là dạm ngõ hoặc chạm ngõ. Ở miền Nam có nơi gọi là lễ coi mắt, có nơi gọi đám nói, dù đám nói ở vài vùng gần với ăn hỏi hơn.
Xưa kia, đây là dịp hai nhà gặp nhau khi đôi trẻ có khi chưa quen biết. Ngày nay đa số đôi đã yêu nhau lâu. Buổi dạm ngõ vì thế chủ yếu để bố mẹ hai bên biết mặt, biết nhà, và đồng ý cho các con tiến tới. Vị trí của dạm ngõ trong cả quá trình cưới có ở bài các bước cưới hỏi truyền thống.
2. Chuẩn bị trước buổi dạm ngõ
| Việc | Ai lo | Gợi ý |
|---|---|---|
| Hẹn ngày giờ | Đôi trẻ trao đổi với hai nhà | Chọn ngày cả hai nhà rảnh, nhiều nhà xem thêm ngày tốt |
| Chốt số người đi | Nhà trai | Thường 3 đến 6 người, không cần đông |
| Chuẩn bị lễ vật | Nhà trai | Một mâm hoặc một tráp là đủ |
| Chuẩn bị nước, bánh mời khách | Nhà gái | Trà, bánh kẹo, hoa quả |
| Dặn trước người đại diện | Hai nhà | Ai nói, nói ý gì, tránh để người lớn phải ứng tác |
| Tìm hiểu nếp nhà kia | Đôi trẻ | Quê ở đâu, có kiêng gì, ai là người lớn nhất |
Nếu muốn chọn ngày, bạn dùng trang xem ngày tốt cưới hỏi. Có nhà xem thêm tuổi đôi trẻ ở trang xem tuổi kết hôn. Việc xem ngày, xem tuổi là tham khảo. Lịch rảnh của người lớn vẫn nên được ưu tiên.
3. Lễ vật dạm ngõ theo từng miền
Lễ dạm ngõ nhỏ hơn nhiều so với ăn hỏi. Không cần tráp sơn son, không cần đội bưng.
| Vùng | Lễ vật hay gặp |
|---|---|
| Miền Bắc | Trầu cau, chè, rượu, có nơi thêm thuốc lá, bánh kẹo |
| Miền Trung | Trầu cau, rượu, trà, đôi khi thêm bánh in hoặc hoa quả |
| Miền Nam | Trầu cau, trà, rượu, bánh, trái cây; có nhà mang thêm một món quà nhỏ cho ông bà |
Trầu cau là món gần như nơi nào cũng có, vì miếng trầu là đầu câu chuyện. Nhà gái thường đặt lễ lên bàn thờ, thắp hương báo gia tiên rằng có nhà trai đến ngỏ lời.
4. Diễn biến một buổi dạm ngõ
- Nhà trai đến: đúng giờ hẹn, chú rể đi cùng bố mẹ. Người lớn nhất đoàn bước vào trước.
- Chào hỏi, mời nước: nhà gái mời ngồi, rót trà. Cô dâu có thể ra chào rồi ngồi cùng.
- Trao lễ: nhà trai trao mâm lễ. Nhà gái nhận, đặt lên bàn thờ, thắp hương.
- Giới thiệu và ngỏ lời: đại diện nhà trai giới thiệu gia đình, nói lý do đến.
- Nhà gái đáp lời: cảm ơn, nói về gia đình mình, cho biết ý kiến.
- Trò chuyện, bàn sơ: hỏi han quê quán, công việc, rồi nói chuyện về thời gian ăn hỏi, cưới.
- Chào ra về: có nhà mời nhà trai ở lại dùng bữa cơm thân mật.
5. Nói gì trong buổi dạm ngõ?
Không cần lời lẽ hoa mỹ. Nói chân thành, ngắn gọn là được. Dưới đây là vài câu gợi ý tự soạn, bạn đổi tên và chi tiết cho hợp với nhà mình.
Nhà trai ngỏ lời: “Thưa anh chị, hôm nay gia đình chúng tôi sang thăm nhà, trước là để hai bên biết nhau, sau là có chuyện của cháu Minh và cháu Lan. Hai cháu tìm hiểu nhau đã lâu, nay muốn tiến tới. Gia đình chúng tôi xin phép anh chị cho hai cháu được qua lại, rồi hai nhà bàn chuyện tiếp theo.”
Nhà gái đáp lời: “Cảm ơn anh chị đã sang chơi. Gia đình tôi cũng biết chuyện hai cháu. Chúng tôi quý cháu Minh, đồng ý để hai cháu tìm hiểu. Chuyện ăn hỏi, cưới xin, hai nhà mình cứ từ từ bàn cho chu đáo.”
Sau phần này, câu chuyện thường chuyển sang những điều thực tế:
- Dự định ăn hỏi, cưới vào khoảng nào.
- Mỗi bên có kiêng gì về năm cưới, tuổi cưới không.
- Số tráp, cách tổ chức, làm ở nhà hay nhà hàng.
- Nhà có người già, người đang ốm, cần sắp xếp đi lại thế nào.
Không cần chốt mọi thứ ngay. Buổi đầu chỉ cần hai nhà hiểu nhau và cùng một hướng.
6. Những điều nên để ý
- Trang phục: lịch sự, giản dị. Chú rể mặc sơ mi, quần âu là ổn. Cô dâu có thể mặc áo dài hoặc váy kín đáo.
- Không mang quá nhiều lễ: lễ to dễ khiến nhà gái ngại, nghĩ phải đáp lại tương xứng.
- Không bàn tiền bạc quá sớm: chuyện tiền nạp tài, chia chi phí có thể để buổi sau, khi hai nhà đã thân hơn.
- Tôn trọng khác biệt vùng miền: giọng nói, cách mời ăn, cách xưng hô có thể khác. Hai bạn trẻ nên dặn trước bố mẹ mình.
- Nhà đang có tang: có nhà hoãn, có nhà vẫn làm gọn. Hỏi ý người lớn trong họ trước.
7. Câu hỏi thường gặp về lễ dạm ngõ
Có thể bỏ lễ dạm ngõ không?
Có. Nhiều đôi gộp dạm ngõ vào ăn hỏi, nhất là khi hai nhà ở xa. Tuy vậy, một bữa gặp riêng của bố mẹ trước ngày ăn hỏi vẫn rất nên có.
Dạm ngõ có cần thắp hương không?
Nhiều nhà gái thắp hương báo gia tiên khi nhận lễ. Lời thưa đơn giản, do bố mẹ cô dâu nói. Bài văn khấn báo gia tiên ngày cưới có thể tham khảo cách thưa, rút gọn cho buổi dạm ngõ.
Dạm ngõ xong bao lâu thì ăn hỏi?
Tùy hai nhà. Có nơi vài tuần, có nơi vài tháng. Chuyện chuẩn bị lễ vật ăn hỏi có ở bài lễ vật ăn hỏi ba miền, còn trình tự lễ ở bài lễ ăn hỏi là gì.
Lời kết
Dạm ngõ là buổi đặt nền cho mọi việc sau này. Một mâm trầu cau nhỏ, vài câu nói thật lòng và thái độ tôn trọng đã đủ để hai gia đình bắt đầu thuận lợi. Nội dung trong bài chỉ để tham khảo, bạn hãy theo nếp của gia đình mình.