Văn khấn Tết Hạ Nguyên rằm tháng 10: lễ vật, bài khấn
Rằm tháng 10 âm lịch là Tết Hạ Nguyên, gia đình dâng lễ gạo mới lên gia tiên sau mùa gặt. Lễ gồm cốm hoặc xôi gạo mới, hoa quả, hương đèn, trà.
Thời điểm: Rằm tháng 10 âm lịch. Trang này có ý nghĩa lễ, lễ vật, các bước làm và bài văn khấn đầy đủ để anh chị đọc khi cúng. Bài văn khấn thuộc nhóm Lễ tiết trong năm.
1. Ý nghĩa và phong tục khấn Tết Hạ Nguyên
Theo cách tính dân gian, một năm có ba ngày rằm Nguyên: Thượng Nguyên rằm tháng Giêng, Trung Nguyên rằm tháng Bảy và Hạ Nguyên rằm tháng Mười. Hạ Nguyên rơi vào lúc nhiều vùng vừa gặt xong lúa mùa, vì vậy còn gọi là Tết cơm mới hay Tết thường tân. Con cháu dâng gạo mới, cốm mới lên tổ tiên, như báo rằng mùa màng đã xong.
Tục này gắn chặt với đời sống nông nghiệp. Ở đồng bằng Bắc Bộ, nhiều làng xưa có lệ cúng cơm mới ở đình rồi mới đến từng nhà. Có nơi làm vào mùng 10 tháng 10, gọi là Tết Trùng Thập, có nơi làm vào rằm. Miền Trung, miền Nam ít gọi tên Hạ Nguyên, nhưng nhiều nhà vẫn cúng rằm tháng Mười như các ngày rằm khác, có chùa làm lễ cầu an.
Mâm lễ đơn giản: đĩa cốm hoặc xôi nấu từ gạo mới, bát cơm mới, hoa quả, hương đèn và ấm trà. Nhà nào không còn làm ruộng vẫn có thể mua chút gạo mới hoặc cốm để dâng, giữ lại ý nghĩa nhớ ơn đất trời và người làm ra hạt gạo.
Ngày nay nhiều gia đình thành phố không còn để ý Tết Hạ Nguyên. Nếu muốn giữ, chỉ cần một mâm lễ nhỏ và bữa cơm gạo mới quây quần, coi như dịp nhắc con trẻ về nguồn gốc bữa ăn hằng ngày.
2. Chuẩn bị lễ vật
- Cốm hoặc xôi gạo mới
- Hoa quả
- Hương, đèn
- Trà
Lễ vật nhiều hay ít tùy điều kiện từng nhà. Sạch sẽ, gọn gàng và thành tâm là đủ.
3. Các bước làm lễ
- Dọn sạch nơi cúng, bày lễ ngay ngắn
- Thắp đèn, thắp hương số lẻ
- Đứng ngay ngắn, đọc văn khấn
- Vái ba vái, đợi hương tàn rồi hạ lễ
4. Bài văn khấn khấn Tết Hạ Nguyên
Chỗ để trong ngoặc vuông là phần anh chị điền: ngày tháng âm lịch, họ tên, địa chỉ.
Nam mô A Di Đà Phật! (ba lần)
Con kính lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.
Con kính lạy Gia tiên nội ngoại họ [ ], các cụ Cao Tằng Tổ Khảo, Cao Tằng Tổ Tỷ, Bá Thúc Huynh Đệ, Cô Di Tỷ Muội cùng các vị hương linh trong gia tộc.
Con kính lạy Ngài Bản gia Thổ Địa Long Mạch Tôn thần, Ngài Đông Trù Tư Mệnh Táo phủ Thần quân cùng các vị Tôn thần cai quản trong xứ này.
Hôm nay là ngày [ ] tháng [ ] năm [ ] âm lịch.
Tín chủ con là [họ tên], ngụ tại [địa chỉ].
Nhân Tết Hạ Nguyên, mùa màng đã xong, tín chủ con dâng cơm gạo mới tạ ơn.
Cúi xin phù hộ cho gia đình đủ đầy, cuối năm mọi việc yên ổn.
Chúng con lễ bạc tâm thành, cúi xin chứng giám. Nam mô A Di Đà Phật! (ba lần)
5. Lưu ý khi cúng
- Không bắt buộc cúng Hạ Nguyên, gia đình nào có nếp thì làm.
- Chỉ cần xôi hoặc cốm và hoa quả, không cần nấu cỗ.
- Gạo mới dễ ẩm mốc, mua lượng vừa dùng.
- Thắp hương xong có người trông, nhất là khi dùng đèn dầu, nến.
6. Câu hỏi thường gặp
Tết Hạ Nguyên là ngày nào?
Là ngày rằm tháng 10 âm lịch, một trong ba ngày rằm Nguyên cùng với rằm tháng Giêng và rằm tháng Bảy.
Tết Hạ Nguyên cúng gì?
Chủ yếu là lễ gạo mới: xôi, cốm hoặc cơm nấu từ gạo vụ mới, kèm hoa quả, hương đèn và trà.