Lễ ăn hỏi là gì? Tráp, trình tự và khác biệt theo vùng
Lễ ăn hỏi là buổi nhà trai mang sính lễ sang nhà gái để chính thức xin cưới. Sau lễ này, hai người được coi là đã có hôn ước trong mắt họ hàng. Miền Bắc coi trọng tráp số lẻ, miền Nam hay gọi là đám hỏi và thường gộp vài nghi thức. Số tráp, món lễ và tiền lại quả đều do hai nhà bàn với nhau, không có chuẩn chung.
1. Ăn hỏi nằm ở đâu trong việc cưới?
Lễ cưới xưa có sáu bước, thường gọi là lục lễ, từ dò hỏi đến đón dâu. Đời sống hiện đại rút lại còn ba bước chính. Tên gọi mỗi nơi có khác, nhưng thứ tự khá giống nhau.
| Bước | Tên khác | Việc chính |
|---|---|---|
| Dạm ngõ | Chạm ngõ, bỏ trầu | Hai nhà gặp nhau lần đầu, nói chuyện nhỏ |
| Ăn hỏi | Đám hỏi, đính hôn | Nhà trai mang lễ sang xin cưới |
| Lễ cưới | Rước dâu, đón dâu | Đón cô dâu về nhà chồng, đãi khách |
Lễ đính hôn và lễ ăn hỏi thường là một. Có gia đình làm riêng hai ngày, có gia đình ở xa làm ăn hỏi buổi sáng, cưới ngay buổi chiều để họ hàng khỏi đi lại nhiều lần.
2. Tráp ăn hỏi gồm những gì?
Tráp là khay hoặc hộp đựng lễ, thường phủ khăn đỏ. Số tráp hay gặp ở miền Bắc là 5, 7 hoặc 9, vì người ta chuộng số lẻ. Ở nhiều nơi phía Nam, lễ vật hay đi theo đôi, nên có thể gặp số chẵn. Bạn hỏi nhà gái trước cho khỏi lệch.
| Món | Ý nghĩa quen thuộc | Có thể thay đổi |
|---|---|---|
| Trầu cau | Mở lời, gắn với chuyện trầu cau | Món gần như nơi nào cũng có |
| Bánh phu thê | Tình vợ chồng | Có nơi thay bằng bánh cốm, bánh dẻo |
| Rượu, chè | Lễ gặp gỡ hai họ | Thường đi kèm thuốc lá ở nơi còn giữ tục |
| Hoa quả | Sự sung túc | Chọn loại đang mùa |
| Xôi gấc, lợn sữa | Phần lễ mặn, màu đỏ mừng vui | Hay gặp ở các nhà làm lớn |
Một số nhà để thêm phong bì gọi là tiền nạp tài, có nơi gọi là tiền đen. Khoản này gửi nhà gái hoặc cô dâu, mức bao nhiêu tùy hai nhà thống nhất.
3. Trình tự buổi lễ
- Nhà trai đến: đoàn đi đúng giờ hẹn, người lớn đi đầu, các đội bưng tráp theo sau.
- Trao tráp: đội nhà trai trao cho đội nhà gái, đứng hai hàng trước cửa.
- Hai họ giới thiệu: đại diện nhà trai trình bày lý do, đại diện nhà gái đáp lời.
- Cô dâu ra chào: rót trà mời hai họ.
- Thắp hương gia tiên: hai người trẻ cùng thắp hương bên nhà gái.
- Bàn ngày cưới: hai nhà nói chuyện về ngày đón dâu, tiệc, khách.
- Lại quả: nhà gái chia lại một phần lễ để nhà trai mang về.
Trong Nam, đám hỏi có thể thêm phần trao nữ trang, mẹ chồng đeo bông tai cho con dâu trước bàn thờ. Một số nơi miền Trung làm khá gọn, trọng ý hơn số lượng. Dù đi tráp hay chỉ mang một mâm trầu cau, buổi lễ đều nhằm cho hai họ biết nhau.
4. Lại quả làm thế nào?
Lại quả là phần nhà gái gửi lại để thể hiện đôi bên cùng có phần. Phong tục mỗi nhà có khác. Có nơi lại một phần trong mỗi tráp, có nơi chỉ giữ tượng trưng, lại phần lớn. Riêng với trầu cau, nhiều nhà giữ lại phần lớn để chia cho họ hàng, coi như báo tin cưới.
Phong bì trong tráp có nhà gửi lại một ít, có nhà không. Bạn nên hỏi trước, vì lúc đông người không tiện trao đổi.
5. Chọn ngày ăn hỏi năm 2027
Khi có năm sinh hai người, trang xem ngày tốt cưới hỏi sẽ bỏ ngày xung tuổi và các ngày kỵ. Bảng sau là vài ngày có điểm cao nhất trong tháng 3/2027, lọc theo cùng phép đó khi chưa nhập năm sinh.
| Ngày dương | Ngày âm | Can chi | Điểm cưới hỏi |
|---|---|---|---|
| Thứ Bảy 6/3/2027 | 29/1 | Giáp Thân | 100 |
| Thứ Ba 16/3/2027 | 9/2 | Giáp Ngọ | 100 |
| Thứ Tư 17/3/2027 | 10/2 | Ất Mùi | 100 |
| Thứ Tư 24/3/2027 | 17/2 | Nhâm Dần | 100 |
Điểm cao trên lịch chưa có nghĩa là ngày đó hợp cho cả hai bên họ. Lịch đi lại của người lớn tuổi thường đáng được ưu tiên hơn. Nếu muốn so tuổi hai người trước, bạn đọc bài xem tuổi hợp nhau. Nhiều gia đình xem thêm tuổi Kim Lâu của cô dâu trong năm cưới, và có nơi không xét phép này. Nếu hai người lo chuyện tuổi xung, bài vợ chồng xung tuổi có sao không có thể giúp cả nhà nói chuyện bình tĩnh hơn.
6. Chuẩn bị để hai nhà thoải mái
- Bàn trước số tráp, người bưng, số người đi và giờ đến.
- Chốt ai phát biểu, tránh để người lớn phải ứng tác.
- Đặt tráp ở dịch vụ thì xem kỹ mâm thật, không chỉ xem ảnh.
- Giữ một khoản dự phòng cho quà, xe đi lại và ăn uống.
- Nói rõ khoản nào hai người tự chi, khoản nào bố mẹ lo.
Về pháp luật, hôn nhân chỉ được công nhận khi đăng ký kết hôn tại cơ quan có thẩm quyền. Lễ ăn hỏi là việc của gia đình, không thay cho thủ tục này.
7. Câu hỏi thường gặp về lễ ăn hỏi
Có thể bỏ lễ ăn hỏi không?
Có. Nhiều đôi gộp với lễ cưới hoặc chỉ làm một bữa cơm hai nhà. Quan trọng là bố mẹ hai bên đồng ý.
Một bên đang có tang thì sao?
Mỗi nhà xử lý một khác. Có nhà hoãn sang năm sau, có nhà làm gọn sớm hơn dự định. Bạn nên hỏi người lớn trong họ.
Ai bưng tráp?
Thường là bạn trẻ chưa lập gia đình. Điều này là thói quen, không phải luật. Cháu, em họ đều có thể tham gia.
Lời kết
Ăn hỏi là dịp để hai gia đình ngồi cùng một mâm. Số tráp nhiều hay ít ít ai nhớ lâu, còn sự tôn trọng giữa hai bên thì ở lại rất lâu. Bạn hãy dùng bài này để bàn với người lớn, rồi theo nếp của gia đình mình.
Bài văn khấn liên quan: Văn khấn báo gia tiên ngày cưới. Xem đủ ở trang văn khấn các ngày trong năm.