Lễ vật ăn hỏi ba miền: số tráp và món lễ theo vùng
Lễ vật ăn hỏi cơ bản ở cả ba miền gồm trầu cau, rượu, chè hoặc trà, bánh và trái cây. Miền Bắc chuộng số tráp lẻ như 5, 7, 9, có bánh cốm, bánh phu thê, có nhà thêm lợn quay, xôi gấc. Miền Trung làm gọn, thường 5 đến 7 lễ, trọng trầu cau và rượu. Miền Nam gọi là mâm quả, có đôi đèn long phụng, mâm nữ trang, heo quay; số mâm có nhà chọn lẻ, có nhà chọn chẵn, món bên trong hay đi theo cặp. Số tráp do hai nhà bàn, không có chuẩn bắt buộc.
1. Tráp, mâm quả là gì?
Tráp là hộp hoặc khay có nắp, thường sơn đỏ, phủ khăn đỏ. Ở miền Nam, người ta hay gọi là mâm quả. Mỗi tráp đựng một loại lễ. Đội bưng tráp mang lễ từ nhà trai sang trao cho đội nhà gái.
Ý nghĩa của buổi ăn hỏi, trình tự buổi lễ và chuyện lại quả đã có ở bài lễ ăn hỏi là gì. Bài này đi sâu vào món lễ và số tráp theo vùng.
2. Số tráp: lẻ hay chẵn?
Đây là câu hỏi được hỏi nhiều nhất. Câu trả lời ngắn là tùy vùng và tùy nhà.
| Số tráp | Cách hiểu hay nghe | Hay gặp ở |
|---|---|---|
| 3 hoặc 5 | Gọn, đủ lễ chính | Gia đình làm đơn giản, cưới xa |
| 7 | Mức vừa, phổ biến nhất ở nhiều nơi | Miền Bắc, thành phố |
| 9 hoặc 11 | Làm lớn, đông họ hàng | Gia đình khá giả, họ lớn |
| 6 hoặc 8 | Số chẵn theo ý có đôi có cặp | Một số nhà ở miền Nam |
Người miền Bắc thường giải thích số lẻ là số sinh, mong việc sinh sôi. Ở miền Nam, nhiều nhà vẫn đi số lẻ, nhưng trong mỗi mâm, món lễ hay đi theo đôi: đôi rượu, đôi đèn, đôi bánh. Bạn nên hỏi nhà gái trước. Lệch số tráp không sai, nhưng người lớn hai bên thấy thoải mái hơn khi đã thống nhất.
3. Lễ vật ăn hỏi miền Bắc
Miền Bắc giữ khá nhiều món truyền thống. Một bộ 7 tráp hay gặp như sau.
| Tráp | Món | Ghi chú |
|---|---|---|
| 1 | Trầu cau | Món mở đầu, gần như không thể thiếu |
| 2 | Chè, rượu, có nơi thêm thuốc lá | Nhiều nhà bỏ thuốc lá |
| 3 | Bánh cốm | Món quen ở Hà Nội và vùng lân cận |
| 4 | Bánh phu thê, còn gọi bánh xu xê | Gợi tình vợ chồng gắn bó |
| 5 | Mứt sen hoặc hạt sen | Có nhà thay bằng bánh dẻo |
| 6 | Hoa quả | Chọn quả đang mùa |
| 7 | Xôi gấc hoặc lợn sữa quay | Phần lễ mặn, có nhà bỏ |
Ở nhiều làng, trầu cau là phần quan trọng nhất. Nhà gái thường giữ lại phần lớn trầu cau để chia cho họ hàng, như một cách báo tin con gái sắp cưới.
4. Lễ vật ăn hỏi miền Trung
Miền Trung, nhất là Huế và các tỉnh lân cận, làm lễ khá gọn. Người ta trọng ý hơn số lượng. Lễ thường có:
- Trầu cau, có nhà têm trầu sẵn xếp đẹp.
- Rượu và chè hoặc trà.
- Bánh như bánh phu thê, bánh in, mứt gừng.
- Hoa quả, có nơi thêm heo quay hoặc xôi.
- Có nhà thêm đôi đèn hoặc nến đỏ để thắp trên bàn thờ nhà gái.
Ở một số vùng nông thôn miền Trung, lễ chỉ gói trong vài mâm, không dùng tráp sơn son. Khi hai nhà khác vùng, bên nào làm theo bên đó, hoặc lấy mức vừa phải ở giữa.
5. Lễ vật ăn hỏi miền Nam
Miền Nam gọi là đám hỏi, lễ vật đặt trong mâm quả. Bộ mâm quả hay gặp gồm:
| Mâm | Món | Ghi chú |
|---|---|---|
| Trầu cau | Cau buồng, lá trầu | Có nhà kết thành hình đẹp |
| Trà rượu | Đôi rượu, hộp trà | Thường đi theo cặp |
| Bánh | Bánh phu thê, bánh pía hoặc bánh kem | Tùy nhà |
| Trái cây | Trái cây đang mùa | Hay chọn màu đỏ, vàng |
| Heo quay | Heo sữa quay | Nhiều nhà miền Nam coi trọng |
| Đèn long phụng | Đôi đèn cầy đỏ | Thắp trên bàn thờ nhà gái lúc làm lễ |
| Nữ trang | Bông tai, nhẫn, dây chuyền | Mẹ chồng đeo cho con dâu trước bàn thờ |
Trong lễ, hai bên thắp đôi đèn long phụng trên bàn thờ. Có nơi để ý ngọn đèn cháy đều hay không, nhưng đây chỉ là trò vui của người lớn, không nên coi là điềm.
6. Tiền nạp tài và phong bì
Ngoài tráp, nhiều nhà trai gửi một phong bì gọi là tiền nạp tài, có nơi gọi tiền dẫn cưới hay tiền đen. Khoản này để góp phần lo cỗ cưới bên nhà gái hoặc làm vốn cho cô dâu.
Mức bao nhiêu không có chuẩn. Hai nhà nên nói thẳng trước, tránh để đến buổi lễ mới lúng túng. Phong bì cảm ơn đội bưng tráp cũng là khoản hay bị quên. Thường mỗi bạn nhận một phong bì nhỏ từ nhà mời.
7. Chuẩn bị tráp cho gọn và tiết kiệm
- Đặt tráp trọn gói: tiện, nhưng nên xem mâm thật, hỏi rõ món nào được thay, giao lúc mấy giờ.
- Tự làm: tiết kiệm hơn. Mua trầu cau, bánh, quả ở chỗ quen, thuê hoặc mượn tráp.
- Chọn món dễ chia: bánh, trà, quả là thứ nhà gái chia cho họ hàng. Đồ quá đắt mà khó chia thì không cần.
- Đội bưng tráp: thường là bạn trẻ chưa lập gia đình, số người bằng số tráp. Đây là thói quen, không phải luật.
- Trang phục: đội bưng tráp mặc đồng màu cho đẹp ảnh, có thể thuê áo dài.
Lễ vật nhiều không làm buổi lễ ý nghĩa hơn. Nhiều gia đình chọn 5 tráp gọn gàng, dành tiền cho cuộc sống của đôi trẻ sau cưới.
8. Câu hỏi thường gặp về lễ vật ăn hỏi
Ăn hỏi cần tối thiểu mấy tráp?
Không có mức tối thiểu chung. Một mâm trầu cau, chè, rượu vẫn đủ ý nếu hai nhà đồng ý. Nhiều nơi chọn 3 hoặc 5 tráp khi làm gọn.
Nhà trai miền Bắc, nhà gái miền Nam thì theo bên nào?
Thường theo phong tục nhà gái, vì lễ làm ở nhà gái. Nhưng hai nhà có thể bàn để kết hợp, ví dụ đi số tráp lẻ mà có thêm đôi đèn long phụng.
Chọn ngày ăn hỏi xem ở đâu?
Bạn dùng trang xem ngày tốt cưới hỏi và nhập năm sinh hai người. Nếu muốn so tuổi trước, bạn dùng trang xem tuổi kết hôn.
Lời kết
Số tráp và món lễ khác nhau theo vùng, nhưng phần cốt lõi vẫn là trầu cau và lòng tôn trọng giữa hai gia đình. Hãy bàn trước, làm vừa sức, rồi theo nếp nhà gái là ổn. Các bước cưới hỏi khác có ở bài các bước cưới hỏi truyền thống. Nội dung chỉ để tham khảo.