Cách đổi ngày âm sang dương và vì sao lịch hay lệch

06/11/2026

Không có phép cộng trừ đơn giản nào để đổi ngày âm sang ngày dương, vì âm lịch phụ thuộc vào chu kỳ Mặt Trăng và các tiết khí. Cách đúng là tra lịch, ví dụ trang lịch vạn niên của Tracuutuvi cho năm 1900 đến 2100. Lịch Việt và lịch Trung Quốc đôi khi lệch nhau vì Việt Nam tính theo múi giờ UTC+7, còn Trung Quốc tính theo UTC+8.

1. Vì sao không thể đổi bằng cách nhẩm?

Nhiều người nghĩ ngày âm chậm hơn ngày dương khoảng một tháng. Đó chỉ là cảm giác, không phải quy tắc. Khoảng cách này thay đổi mỗi năm. Tết có năm rơi vào tháng 1, có năm rơi vào tháng 2.

Dương lịch chỉ theo Mặt Trời nên có quy tắc cố định. Âm lịch Việt Nam thực ra là lịch âm dương. Tháng theo Mặt Trăng, còn năm được chỉnh theo Mặt Trời. Một tháng âm dài 29 hoặc 30 ngày, tùy lúc. Có năm 12 tháng, có năm 13 tháng. Do đó muốn biết kết quả, bạn phải tính thiên văn hoặc tra bảng.

2. Âm lịch Việt Nam được lập thế nào?

Theo tài liệu về cách tính âm lịch của Hồ Ngọc Đức, có các quy tắc chính dưới đây. Thuật toán của Tracuutuvi cũng theo các quy tắc này, với múi giờ UTC+7.

Quy tắc cuối chính là nguyên nhân khiến lịch hai nước có khi khác nhau.

3. Cách tra trên lịch vạn niên

Trang lịch vạn niên hiển thị từng tháng dương lịch, kèm ngày âm trong mỗi ô.

3.1. Đổi ngày dương sang ngày âm

• Chọn năm trong ô năm. Dùng hai nút mũi tên để chuyển tháng.
• Bấm vào ngày cần tra.
• Thẻ bên cạnh hiện ngày âm, tháng âm, năm can chi và can chi ngày, tháng. Nếu là tháng nhuận, dòng này có chữ "nhuận".

3.2. Đổi ngày âm sang ngày dương

• Ước lượng tháng dương, thường là muộn hơn tháng âm khoảng một tháng.
• Mở tháng đó, nhìn số nhỏ trong từng ô. Số nhỏ là ngày âm. Ngày đầu tháng âm ghi dạng 1/2, tức mùng 1 tháng 2.
• Tìm ô có ngày âm cần tra, rồi bấm vào để kiểm tra đúng tháng âm và năm âm.

Bước kiểm tra cuối rất quan trọng trong năm có tháng nhuận. Lúc đó cùng một ngày âm có thể xuất hiện hai lần.

Nếu gia đình chỉ nhớ "20 tháng 2 năm 2023", bạn cần hỏi thêm mùa sinh hoặc giấy tờ để phân biệt. Về ảnh hưởng tới lá số, xem bài sinh tháng nhuận lập lá số thế nào.

4. Vì sao lịch Việt và lịch Trung Quốc đôi khi lệch?

Hai nước dùng cùng một nguyên tắc nhưng tính theo hai múi giờ. Việt Nam chậm hơn Bắc Kinh 1 giờ. Nếu điểm sóc rơi vào khoảng 23h đến 24h giờ Việt Nam, thì ở Trung Quốc đã sang ngày hôm sau. Mùng 1 của hai lịch vì thế lệch nhau một ngày.

Bảng được tính bằng cùng một thuật toán với hai múi giờ khác nhau. Mốc năm 1985 khớp với số liệu trên Wikipedia về lịch Việt Nam.

Năm 1985 là trường hợp đặc biệt. Đông chí cuối năm 1984 rơi vào hai ngày khác nhau theo giờ của hai nước, nên tháng 11 âm lịch cũng khác. Kết quả là Việt Nam đón Tết sớm hơn Trung Quốc gần một tháng. Hai lịch khớp lại nhờ tháng nhuận của lịch Việt từ 21/03 đến 19/04/1985.

Người sinh ngày 25/01/1985 theo lịch Việt Nam là mùng 5 Tết Ất Sửu. Theo cách tính UTC+8 thì vẫn là tháng Chạp năm Giáp Tý. Nếu dùng phần mềm Trung Quốc, bạn sẽ nhận được năm khác. Khi so lá số trên hai trang, hãy xem trang đó dùng lịch nào.

5. Lịch cũ trước năm 1968

Múi giờ dùng cho lịch cũng thay đổi trong lịch sử. Các nguồn ghi rằng trước đây âm lịch ở Việt Nam dựa theo giờ UTC+8. Quyết định ngày 08/08/1967 đưa miền Bắc sang UTC+7. Miền Nam đến năm 1975 mới đổi. Vì thế Tết năm 1968 ở hai miền không cùng ngày. Tính theo UTC+7 là 29/01/1968, theo UTC+8 là 30/01/1968.

Lịch của Tracuutuvi dùng UTC+7 cho tất cả các năm, kể cả trước 1968. Vậy nên với một số ngày trong quá khứ, kết quả trên site có thể khác tờ lịch được in thời đó. Theo phép tính của chúng tôi, các năm 1903, 1916, 1935, 1965, 1968 và 1969 có Tết lệch 1 ngày giữa hai múi giờ. Một số tháng khác trong các năm trước cũng có thể lệch. Nếu gia đình còn ghi ngày âm từ thời đó, bạn nên đối chiếu thật kỹ với ngày dương.

6. Nên nhập ngày nào vào lá số?

• Nếu có ngày dương lịch chắc chắn, hãy nhập dương lịch. Hệ thống sẽ tự đổi.
• Nếu chỉ có ngày âm, hãy tra ngày dương trước, nhất là năm có tháng nhuận. Form âm lịch không có ô tháng nhuận.
• Nếu sinh sát Tết, hãy kiểm tra năm âm. Xem thêm bài sinh trước Tết tính tuổi nào.
• Cần biết về can chi ngày tháng, hãy xem bài thiên can địa chi.

7. Câu hỏi thường gặp về đổi ngày âm dương

Sinh nhật âm lịch mỗi năm rơi vào ngày dương khác nhau đúng không?

Đúng. Ngày âm cố định sẽ tương ứng với ngày dương khác nhau qua từng năm. Muốn biết sinh nhật âm năm nay, bạn tra lại trên lịch.

Sinh ngày 30 âm lịch mà năm nay tháng đó thiếu thì sao?

Tháng âm có thể chỉ có 29 ngày. Khi đó sinh nhật âm không có đúng ngày 30. Gia đình thường chọn ngày cuối tháng, đây là thói quen chứ không có quy định chung.

Lịch trên các trang Việt Nam có giống nhau không?

Với các năm gần đây, đa số giống nhau vì cùng dùng quy tắc UTC+7. Khác biệt thường nằm ở các năm xa trong quá khứ hoặc trang dùng dữ liệu Trung Quốc.

Lời kết

Đổi ngày âm dương không cần công thức, chỉ cần tra đúng và để ý tháng nhuận. Hãy mở lịch vạn niên để tra, rồi lập lá số bằng ngày dương lịch nếu có thể. Nội dung trong bài chỉ để tham khảo. Với ngày có giá trị pháp lý, hãy căn cứ vào giấy tờ.

Bài văn khấn liên quan: Văn khấn lễ 49 ngày, Văn khấn giỗ đầu, Văn khấn giỗ hết. Xem đủ ở trang văn khấn các ngày trong năm.