Cách tính can chi năm sinh trong 3 bước, có ví dụ
Muốn tính can chi năm sinh, bạn lấy số cuối của năm để ra can, rồi lấy năm chia 12 để ra chi. Ví dụ 2026 có số cuối 6 là Bính, chia 12 dư 10 là Ngọ, nên là năm Bính Ngọ. Bước cuối cùng là so ngày sinh với ngày Tết. Ai sinh trước Tết thì phải lấy năm liền trước.
1. Bạn cần chuẩn bị gì?
Bạn chỉ cần ngày sinh dương lịch và một phép chia. Can chi năm gồm hai phần. Can là một trong 10 chữ từ Giáp đến Quý. Chi là một trong 12 chữ từ Tý đến Hợi, cũng chính là con giáp. Nếu chưa quen các chữ này, bạn nên đọc bài thiên can địa chi là gì trước.
Phép tính gồm ba bước: tìm can, tìm chi, rồi kiểm tra mốc Tết. Nhiều người làm đúng hai bước đầu nhưng quên bước ba, nên ra sai năm.
2. Bước 1: tìm can theo số cuối của năm
Bạn nhìn số cuối của năm dương lịch rồi tra bảng. Vòng can dài 10 năm, nên số cuối đủ để xác định can.
| Số cuối | Can | Số cuối | Can |
|---|---|---|---|
| 0 | Canh | 5 | Ất |
| 1 | Tân | 6 | Bính |
| 2 | Nhâm | 7 | Đinh |
| 3 | Quý | 8 | Mậu |
| 4 | Giáp | 9 | Kỷ |
Năm 1975 có số cuối 5 nên can là Ất. Năm 2000 có số cuối 0 nên can là Canh.
3. Bước 2: tìm chi theo số dư khi chia 12
Bạn lấy năm dương lịch chia cho 12 và giữ lại số dư. Máy tính điện thoại làm việc này rất nhanh.
| Số dư | Chi | Con giáp | Số dư | Chi | Con giáp |
|---|---|---|---|---|---|
| 0 | Thân | Khỉ | 6 | Dần | Hổ |
| 1 | Dậu | Gà | 7 | Mão | Mèo |
| 2 | Tuất | Chó | 8 | Thìn | Rồng |
| 3 | Hợi | Lợn | 9 | Tỵ | Rắn |
| 4 | Tý | Chuột | 10 | Ngọ | Ngựa |
| 5 | Sửu | Trâu | 11 | Mùi | Dê |
Có một mẹo để tính nhẩm. Các năm 1980, 1992, 2004, 2016 đều chia hết cho 12, nên đều là năm Thân. Bạn chọn mốc gần nhất nhỏ hơn năm cần tính, rồi lấy hiệu làm số dư. Năm 1990 trừ mốc 1980 được 10, tức là Ngọ. Năm 2027 trừ mốc 2016 được 11, tức là Mùi.
Ghép hai bước lại, ta có bảng ví dụ sau. Các kết quả đều khớp với bảng tra mệnh theo năm sinh và với lá số của site.
| Năm | Số cuối | Dư khi chia 12 | Can chi | Nạp âm |
|---|---|---|---|---|
| 1975 | 5 | 7 | Ất Mão | Đại Khê Thủy |
| 1984 | 4 | 4 | Giáp Tý | Hải Trung Kim |
| 1990 | 0 | 10 | Canh Ngọ | Lộ Bàng Thổ |
| 1996 | 6 | 4 | Bính Tý | Giản Hạ Thủy |
| 2000 | 0 | 8 | Canh Thìn | Bạch Lạp Kim |
| 2026 | 6 | 10 | Bính Ngọ | Thiên Hà Thủy |
| 2027 | 7 | 11 | Đinh Mùi | Thiên Hà Thủy |
Nạp âm không có công thức nhẩm gọn, nên bạn nên tra bảng. Bảng đủ 60 cặp nằm ở bài Lục Thập Hoa Giáp là gì.
Bạn có thể tự kiểm tra kết quả. Năm chẵn luôn cho can dương và chi dương, năm lẻ luôn cho can âm và chi âm. Nếu ra một cặp như Giáp Sửu thì chắc chắn đã tính sai.
4. Bước 3: so ngày sinh với ngày Tết
Hai bước trên cho can chi của năm âm lịch bắt đầu trong năm dương đó. Năm âm lịch đổi tại mùng 1 Tết, không đổi vào ngày 1 tháng 1. Vì vậy người sinh từ đầu tháng 1 đến trước Tết phải lấy năm liền trước.
| Ngày sinh | Tết năm đó | Can chi theo tử vi |
|---|---|---|
| 20/01/1990 | 27/01/1990 | Kỷ Tỵ, vì chưa qua Tết |
| 01/02/1990 | 27/01/1990 | Canh Ngọ, vì đã qua Tết |
| 10/02/2026 | 17/02/2026 | Ất Tỵ, vì chưa qua Tết |
| 20/02/2026 | 17/02/2026 | Bính Ngọ, vì đã qua Tết |
Trong bảng tra từ 1924 đến 2031, Tết sớm nhất là ngày 21/01 và muộn nhất là ngày 19/02. Vì vậy trong khoảng năm đó, ai sinh từ 20/02 trở đi có thể bỏ qua bước này. Ai sinh trước mốc đó thì nên tra ngày Tết của năm sinh.
5. Mốc Tết hay mốc Lập Xuân?
Không phải môn nào cũng đổi năm tại Tết. Tử vi thường dùng Tết. Bát tự thường dùng Lập Xuân. Một số cách xem phong thủy cũng lấy Lập Xuân. Đây là khác biệt giữa các phép, không có bên nào sai.
Trên Tracuutuvi, lá số tử vi đổi năm tại Tết, còn Bát tự Hà Lạc đổi năm tại Lập Xuân. Người sinh ngày 10/02/2026 vì thế là Ất Tỵ trên lá số tử vi, nhưng là Bính Ngọ trên Hà Lạc. Bài sinh trước Tết tính tuổi nào phân tích đủ các trường hợp.
6. Can chi của tháng, ngày, giờ
Năm sinh tính được bằng tay, còn ba phần kia thì khó hơn.
- Tháng: chi cố định, tháng Giêng là Dần, tháng Hai là Mão. Can của tháng Giêng phụ thuộc can năm, rồi đi tiếp từng tháng.
- Ngày: vòng 60 ngày chạy liên tục, nên cần tra lịch. Ví dụ ngày 06/11/2026 là ngày Giáp Thân.
- Giờ: chi theo giờ đồng hồ, can phụ thuộc can ngày.
| Can năm | Tháng Giêng |
|---|---|
| Giáp, Kỷ | Bính Dần |
| Ất, Canh | Mậu Dần |
| Bính, Tân | Canh Dần |
| Đinh, Nhâm | Nhâm Dần |
| Mậu, Quý | Giáp Dần |
Năm 2026 có can Bính, nên tháng Giêng là Canh Dần. Đếm tiếp đến tháng Chín âm lịch, ta được Mậu Tuất. Lá số tử vi trên site tính tháng theo tháng âm lịch, còn Hà Lạc tính theo tiết khí, nên tháng có thể khác nhau.
7. Câu hỏi thường gặp về can chi năm sinh
Giấy khai sinh ghi 1990, sao lá số lại ghi Kỷ Tỵ?
Giấy khai sinh dùng dương lịch. Nếu bạn sinh trước Tết 27/01/1990 thì năm âm lịch vẫn là Kỷ Tỵ. Không có gì sai ở đây.
Sinh trước năm 1968 có cần chú ý gì không?
Có, nếu bạn sinh sát Tết. Site dùng múi giờ UTC+7 cho mọi năm, còn lịch in thời đó có thể tính theo múi giờ khác. Ngày Tết vài năm có thể lệch một ngày, nên hãy đối chiếu thêm lịch cũ của gia đình.
Có cần tự tính không?
Không bắt buộc. Bạn nhập ngày sinh dương lịch vào trang lập lá số, hệ thống sẽ tự đổi sang âm lịch.
Lời kết
Ba bước trên đủ để tính can chi cho hầu hết mọi người. Hãy nhớ bước cuối, vì đó là chỗ dễ sai nhất. Can chi chỉ là cách gọi tên thời gian, không tự nói lên vận mệnh. Nội dung trong bài chỉ để tham khảo.
Bài văn khấn liên quan: Văn khấn lễ mừng thọ. Xem đủ ở trang văn khấn các ngày trong năm.