Ngũ hành nạp âm là gì? Bảng 30 nạp âm theo năm sinh
Ngũ hành nạp âm là cách gán một hành và một tên hình tượng cho từng cặp can chi. Vòng 60 can chi được chia thành 30 cặp năm liền nhau, mỗi cặp mang một nạp âm như Hải Trung Kim hay Lộ Bàng Thổ. Đây chính là "mệnh" mà mọi người hay hỏi: tuổi này mệnh gì. Nạp âm khác với hành của can và hành của chi.
1. Nạp âm là gì?
Chữ "nạp âm" có nghĩa là đưa âm vào. Cách giải thích thường gặp cho rằng phép này bắt nguồn từ âm luật cổ, gắn 60 cặp can chi với các âm thanh rồi quy về ngũ hành. Các tài liệu giải thích chi tiết không hoàn toàn giống nhau. Điều đáng quan tâm với người đọc lá số là kết quả cuối: mỗi hai năm liền nhau có chung một nạp âm.
Lấy ví dụ năm 1984 và 1985. Hai năm này là Giáp Tý và Ất Sửu, cùng mang nạp âm Hải Trung Kim. Chữ Kim là hành, còn Hải Trung nghĩa là "trong biển", tạo thành hình tượng vàng trong lòng biển.
2. Vì sao nạp âm khác với hành của can chi?
Đây là chỗ người mới hay nhầm. Cùng một năm sinh có thể có ba hành khác nhau, vì chúng trả lời ba câu hỏi khác nhau.
| Năm Giáp Tý | Hành | Lấy từ đâu |
|---|---|---|
| Hành của can Giáp | Mộc | Bảng thiên can |
| Hành của chi Tý | Thủy | Bảng địa chi |
| Nạp âm Giáp Tý | Kim | Bảng 60 hoa giáp |
Hành nạp âm không suy ra trực tiếp từ hành của can và hành của chi. Dân gian có vài mẹo tính nhẩm, nhưng cách đơn giản và ít nhầm nhất là tra bảng. Trong tử vi, khi nói về bản mệnh, người ta dùng nạp âm của năm sinh.
3. Bảng 30 nạp âm theo năm sinh
Bảng dưới dùng đúng tên gọi trên lá số Tracuutuvi. Hai năm trong mỗi ô là một cặp, ví dụ 1984, 1985 tương ứng hai can chi ở cột đầu. Bạn cộng hoặc trừ 60 để ra năm khác.
| Can chi | Nạp âm | Hình tượng | Năm sinh |
|---|---|---|---|
| Giáp Tý, Ất Sửu | Hải Trung Kim | Vàng trong biển | 1924, 1925, 1984, 1985 |
| Bính Dần, Đinh Mão | Lô Trung Hỏa | Lửa trong lò | 1926, 1927, 1986, 1987 |
| Mậu Thìn, Kỷ Tỵ | Đại Lâm Mộc | Cây rừng lớn | 1928, 1929, 1988, 1989 |
| Canh Ngọ, Tân Mùi | Lộ Bàng Thổ | Đất ven đường | 1930, 1931, 1990, 1991 |
| Nhâm Thân, Quý Dậu | Kiếm Phong Kim | Vàng mũi kiếm | 1932, 1933, 1992, 1993 |
| Giáp Tuất, Ất Hợi | Sơn Đầu Hỏa | Lửa đầu núi | 1934, 1935, 1994, 1995 |
| Bính Tý, Đinh Sửu | Giản Hạ Thủy | Nước dưới khe | 1936, 1937, 1996, 1997 |
| Mậu Dần, Kỷ Mão | Thành Đầu Thổ | Đất trên thành | 1938, 1939, 1998, 1999 |
| Canh Thìn, Tân Tỵ | Bạch Lạp Kim | Vàng chân nến | 1940, 1941, 2000, 2001 |
| Nhâm Ngọ, Quý Mùi | Dương Liễu Mộc | Cây dương liễu | 1942, 1943, 2002, 2003 |
| Giáp Thân, Ất Dậu | Tuyền Trung Thủy | Nước trong suối | 1944, 1945, 2004, 2005 |
| Bính Tuất, Đinh Hợi | Ốc Thượng Thổ | Đất trên mái nhà | 1946, 1947, 2006, 2007 |
| Mậu Tý, Kỷ Sửu | Tích Lịch Hỏa | Lửa sấm sét | 1948, 1949, 2008, 2009 |
| Canh Dần, Tân Mão | Tùng Bách Mộc | Cây tùng bách | 1950, 1951, 2010, 2011 |
| Nhâm Thìn, Quý Tỵ | Trường Lưu Thủy | Dòng nước dài | 1952, 1953, 2012, 2013 |
| Giáp Ngọ, Ất Mùi | Sa Trung Kim | Vàng trong cát | 1954, 1955, 2014, 2015 |
| Bính Thân, Đinh Dậu | Sơn Hạ Hỏa | Lửa dưới núi | 1956, 1957, 2016, 2017 |
| Mậu Tuất, Kỷ Hợi | Bình Địa Mộc | Cây đồng bằng | 1958, 1959, 2018, 2019 |
| Canh Tý, Tân Sửu | Bích Thượng Thổ | Đất trên vách | 1960, 1961, 2020, 2021 |
| Nhâm Dần, Quý Mão | Kim Bạch Kim | Vàng pha bạc | 1962, 1963, 2022, 2023 |
| Giáp Thìn, Ất Tỵ | Phủ Đăng Hỏa | Lửa ngọn đèn | 1964, 1965, 2024, 2025 |
| Bính Ngọ, Đinh Mùi | Thiên Hà Thủy | Nước trên trời | 1966, 1967, 2026, 2027 |
| Mậu Thân, Kỷ Dậu | Đại Trạch Thổ | Đất nền lớn | 1968, 1969, 2028, 2029 |
| Canh Tuất, Tân Hợi | Thoa Xuyến Kim | Vàng trang sức | 1970, 1971, 2030, 2031 |
| Nhâm Tý, Quý Sửu | Tang Đố Mộc | Cây dâu tằm | 1972, 1973, 2032, 2033 |
| Giáp Dần, Ất Mão | Đại Khê Thủy | Nước khe lớn | 1974, 1975, 2034, 2035 |
| Bính Thìn, Đinh Tỵ | Sa Trung Thổ | Đất trong cát | 1976, 1977, 2036, 2037 |
| Mậu Ngọ, Kỷ Mùi | Thiên Thượng Hỏa | Lửa trên trời | 1978, 1979, 2038, 2039 |
| Canh Thân, Tân Dậu | Thạch Lựu Mộc | Cây thạch lựu | 1980, 1981, 2040, 2041 |
| Nhâm Tuất, Quý Hợi | Đại Hải Thủy | Nước biển lớn | 1982, 1983, 2042, 2043 |
Mỗi hành có đúng 6 nạp âm, tổng cộng 30. Năm âm lịch đổi tại Tết, nên ai sinh tháng 1 hoặc đầu tháng 2 dương lịch cần xem Tết năm đó rơi vào ngày nào. Ví dụ, người sinh 20/01/1990 thuộc năm Kỷ Tỵ, mệnh Đại Lâm Mộc, chứ không phải Lộ Bàng Thổ của năm Canh Ngọ.
4. Vì sao một nạp âm có nhiều tên?
Tên nạp âm là từ Hán Việt, được phiên âm và chép lại qua nhiều đời nên có các biến thể. Khi gặp tên lạ, bạn đừng vội nghĩ mình tra sai.
- Tích Lịch Hỏa: có nơi chép là Bích Lịch Hỏa.
- Lô Trung Hỏa: cũng viết Lư Trung Hỏa.
- Giản Hạ Thủy: cũng viết Giáng Hạ Thủy.
- Phủ Đăng Hỏa: cũng viết Phú Đăng Hỏa hoặc Phúc Đăng Hỏa.
- Đại Trạch Thổ: cũng gọi Đại Dịch Thổ.
- Tuyền Trung Thủy: cũng viết Truyền Trung Thủy.
- Lộ Bàng Thổ: cũng viết Lộ Bàn Thổ.
Cột hình tượng trong bảng là cách diễn giải ngắn. Các sách có thể dịch hơi khác nhau, nhưng hành của nạp âm thì thống nhất.
5. Nạp âm được dùng như thế nào trong tử vi?
Trên lá số, nạp âm của năm sinh hiện ở mục Mệnh trong ô giữa. Nó được dùng vào ba việc chính:
- Xem quan hệ với cục: so hành của bản mệnh với hành của cục để biết sinh, khắc hay hòa.
- Xem tương quan với sao và cung: so hành bản mệnh với hành của sao chính, hành của cung.
- Ứng dụng đời thường: người ta hay dùng cho màu sắc, xem tuổi, chọn ngày.
Điều thú vị là cách tính cục cũng dùng bảng nạp âm, nhưng áp vào can chi của cung Mệnh chứ không áp vào năm sinh. Vì thế hai người cùng năm sinh có chung bản mệnh, nhưng có thể khác cục.
6. Có nên đọc nạp âm theo nghĩa đen không?
Hình tượng của nạp âm rất giàu chất thơ. Nhiều bài viết suy ra tính cách từ đó, như Kiếm Phong Kim sắc sảo, Đại Hải Thủy bao dung. Đây là cách diễn đạt mang tính gợi hình. Nó không có giá trị như một nhận định về con người cụ thể. Bạn nên đọc như một nét văn hóa, không nên dùng để gán tính cách cho ai.
Với những ứng dụng như chọn màu xe, chọn hướng hay chọn người yêu, cũng chỉ nên coi là tham khảo cho vui và cho yên tâm. Nên ưu tiên những tiêu chí thực tế trước.
7. Câu hỏi thường gặp về ngũ hành nạp âm
Sao hai năm liền nhau lại cùng một mệnh?
Vì 60 can chi được chia đôi thành 30 cặp, mỗi cặp gồm một năm can dương và một năm can âm kế tiếp. Đây là quy ước của bảng nạp âm. Ví dụ, 1990 và 1991 cùng Lộ Bàng Thổ, nhưng can chi khác nhau nên lá số vẫn khác nhau.
Hai người cùng mệnh Kim có giống nhau không?
Không. Có 6 loại Kim khác nhau, và mệnh chỉ là một chi tiết rất nhỏ trên lá số. Tính cách, cục, vị trí sao đều phụ thuộc nhiều yếu tố khác, đặc biệt là tháng, ngày, giờ sinh.
Nạp âm tính theo năm dương hay năm âm?
Theo năm âm lịch, tức là tính từ Tết này đến Tết sau. Một số ứng dụng phong thủy tính theo mốc Lập Xuân, có thể lệch vài ngày hoặc vài tuần so với Tết. Lá số trên Tracuutuvi dùng mốc Tết Nguyên đán.
Đọc thêm: lục thập hoa giáp, bản mệnh và cung Mệnh khác nhau.