Tết Nguyên Tiêu là gì? Rằm tháng Giêng năm 2027 có gì
Tết Nguyên Tiêu là cách gọi khác của rằm tháng Giêng, ngày trăng tròn đầu tiên trong năm âm lịch. Năm 2027 ngày này là Thứ Bảy 20/2/2027. Ở Trung Hoa, đây là hội đèn, còn người Việt coi đây là dịp cúng gia tiên và đi lễ chùa. Cộng đồng người Hoa ở Việt Nam vẫn giữ các lễ hội riêng. Mỗi vùng làm khác nhau, nhà nào thấy hợp thì giữ.
1. Nguyên Tiêu nghĩa là gì?
"Nguyên" là đầu tiên, "tiêu" là đêm. Nguyên Tiêu tức đêm trăng rằm mở đầu một năm. Cùng ngày này còn có tên Thượng Nguyên, nằm trong ba ngày Nguyên mà bài các ngày lễ âm lịch đã nhắc.
| Tên gọi | Ai hay dùng | Sắc thái |
|---|---|---|
| Rằm tháng Giêng | Đa số người Việt | Nói theo lịch, gần gũi |
| Tết Nguyên Tiêu | Sách vở, người Hoa, hội làng | Nhấn vào đêm rằm |
| Tết Thượng Nguyên | Nhà chùa, người học lễ | Theo hệ thống ba ngày Nguyên |
2. Ngày Nguyên Tiêu những năm tới
Các ngày sau do hàm đổi lịch của Tracuutuvi tính ra.
| Năm | Ngày dương | Can chi ngày |
|---|---|---|
| 2027 | Thứ Bảy 20/2/2027 | Canh Ngọ |
| 2028 | Thứ Tư 9/2/2028 | Giáp Tý |
| 2029 | Thứ Ba 27/2/2029 | Mậu Tý |
Vì chi của ba ngày đều là Tý hoặc Ngọ, bộ giờ hoàng đạo giống nhau: Tý, Sửu, Mão, Ngọ, Thân, Dậu. Ban ngày có Mão từ 5h đến 7h, Ngọ từ 11h đến 13h, Thân từ 15h đến 17h. Buổi tối có Dậu từ 17h đến 19h. Lễ cố định nên bạn không cần chọn, các giờ này chỉ để ai thích xem thì xem.
Năm 2027, rằm tháng Giêng vào cuối tuần, lại là lúc nhiều người đã đi làm được hơn một tuần sau Tết. Nhà ở xa có thể về thăm quê thêm lần nữa. Ngày dương của tháng hiện tại bạn xem nhanh ở lịch âm hôm nay.
3. Nguồn gốc hội đèn ở Trung Hoa
Sách sử thường nhắc tục thắp đèn đêm rằm tháng Giêng từ khá sớm, có khi gắn với đời Hán, có khi gắn với việc thờ cúng của triều đình và nhà Phật. Các ghi chép không giống nhau về người mở đầu, nên ta chỉ nên hiểu một cách đại khái. Về sau, đêm này trở thành lễ của phố phường, người ta treo đèn kéo quân, đoán câu đố viết trên đèn, đi dạo ngắm trăng.
Món ăn tiêu biểu là viên bánh nếp tròn, ăn với nước ngọt, tượng trưng cho sự đoàn viên. Bạn có thể thấy nét tương tự với bánh trôi ở Tết Hàn Thực, nhưng ở Việt Nam món này gắn với mùng 3 tháng 3 nhiều hơn.
4. Người Việt đón rằm tháng Giêng thế nào?
Với người Việt, trọng tâm không phải đèn lồng mà là việc cúng gia tiên và đi lễ đầu năm. Nhiều gia đình coi ngày này là lễ rằm lớn nhất đầu năm, chỉ sau Tết. Chùa thường có khóa lễ cầu an, người đi rất đông.
| Nhóm | Cách đón thường gặp |
|---|---|
| Gia đình miền Bắc | Mâm cơm hoặc xôi, chè, hoa quả; lễ chùa, đền phủ |
| Gia đình miền Trung | Cúng gia tiên, có nơi đi chùa từ đêm 14 |
| Gia đình miền Nam | Cúng trái cây và mâm cơm, lễ chùa Bà, chùa Phật |
| Người Hoa | Rước đèn, múa lân, cúng ở hội quán, như ở Chợ Lớn, Hội An, Bình Dương |
| Giới văn chương | Ngày Thơ Việt Nam thường tổ chức vào dịp này |
Ngày Thơ Việt Nam là một nét hiện đại, khá khác với hội đèn. Nó lấy cảm hứng từ đêm trăng đầu xuân và những bài thơ về rằm. Các buổi đọc thơ thường diễn ra ở Văn Miếu Hà Nội và một số tỉnh, lịch cụ thể theo thông báo mỗi năm.
5. Làm lễ tại nhà
- Chọn món: hoa, quả, nước, hương là phần tối thiểu. Có nhà thêm xôi, chè hoặc mâm cơm.
- Lễ Phật thì dùng đồ chay: nếu nhà có ban thờ Phật riêng.
- Thời gian: sáng, trưa hoặc chiều 14 và 15 đều gặp. Nhiều người đi làm chọn chiều tối trước đó.
- Sau lễ: cả nhà ăn chung, chia quà bánh cho trẻ nhỏ.
Khung lời khấn tự viết dưới đây chỉ để gợi ý. Bạn có thể đổi hoặc rút ngắn thoải mái.
"Hôm nay là rằm tháng Giêng năm... Con là..., cùng gia đình kính dâng lễ lên gia tiên. Năm mới bắt đầu, xin cho nhà con bình an, biết sống hòa thuận. Con xin cảm ơn."
6. Đi lễ đầu năm cho nhẹ nhàng
- Đi sớm hoặc tránh giờ cao điểm, nhiều chùa rất đông đêm 14 rạng 15.
- Giữ túi và điện thoại, để ý trẻ nhỏ.
- Đốt hương ở lư chung, tránh mang nhiều vàng mã.
- Không nhét tiền lên tượng hay rải lung tung, hãy dùng hòm công đức.
- Mặc lịch sự, nói nhỏ trong chính điện.
Một số người kết hợp lễ giải hạn đầu năm. Đây là chuyện tùy tâm, bài cúng sao giải hạn có cần không nói kỹ hơn. Với người không theo tôn giáo nào, một buổi đi dạo ngắm trăng hay ăn cơm với gia đình cũng là cách đón rằm.
7. Câu hỏi thường gặp về Tết Nguyên Tiêu
Nguyên Tiêu có phải là ngày nghỉ không?
Không. Ở Việt Nam, Tết Âm lịch và Giỗ Tổ Hùng Vương mới có nghỉ theo âm lịch.
Rằm tháng Giêng có cần ăn chay không?
Người theo Phật thường ăn chay. Những nhà khác có thể ăn bình thường, không có ràng buộc nào.
Ở nước ngoài làm lễ thế nào?
Bạn thắp hương hoặc ăn một bữa quen thuộc vào ngày rằm theo lịch nơi mình ở. Lịch hai nơi có thể lệch nhau một ngày.
Lời kết
Đêm rằm đầu năm có đèn ở phố người Hoa, có hương ở chùa, có mâm cơm trong nhà. Bạn cứ chọn một cách đón hợp với mình. Năm 2027, mốc là Thứ Bảy 20/2. Các phong tục nêu ở đây chỉ để tham khảo.
Bài văn khấn liên quan: Văn khấn cầu an tại chùa, Văn khấn cầu tài lộc đầu năm tại đền, Văn khấn Tết Hạ Nguyên. Xem đủ ở trang văn khấn các ngày trong năm.