Tết Trung Thu là gì? Ngày 2027 và phong tục Việt Nam
Tết Trung Thu là ngày rằm tháng 8 âm lịch, khi trăng được xem là đẹp nhất mùa thu. Ở Việt Nam, đây chủ yếu là tết của trẻ em, với rước đèn, múa lân, phá cỗ và bánh nướng, bánh dẻo. Năm 2027 ngày này là Thứ Tư 15/9/2027, năm 2028 muộn hơn hẳn vì có tháng nhuận, rơi vào 3/10/2028. Cách đón ở mỗi vùng mỗi khác, không có một mâm cỗ chuẩn.
1. Vì sao gọi là Trung Thu?
Lịch xưa chia mùa thu thành ba tháng âm: tháng 7, tháng 8, tháng 9. Tháng 8 nằm chính giữa, nên ngày rằm của nó là điểm giữa mùa. Từ đó có tên Trung Thu, tức giữa thu. Trời lúc này thường cao, ít mây ở nhiều vùng phía Bắc, nên ngắm trăng rất hợp.
Trước đây, mùa gặt và mùa quả chín cũng khiến người nông dân có lý do để nghỉ ngơi. Họ bày cỗ dưới trăng, xem trăng để đoán chuyện mùa màng. Dần dần ngày này trở thành dịp cho con trẻ, vì người lớn muốn có một đêm vui cho các em.
2. Ngày Trung Thu các năm tới
Ngày dương dưới đây được tính qua hàm đổi lịch của Tracuutuvi. Bạn sẽ thấy Trung Thu có thể chênh gần ba tuần giữa hai năm kề nhau.
| Năm | Trung Thu | Can chi ngày | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| 2027 | Thứ Tư 15/9/2027 | Đinh Dậu | Giữa hai tiết Bạch Lộ (8/9) và Thu Phân (23/9) |
| 2028 | Thứ Ba 3/10/2028 | Tân Dậu | Muộn do năm có tháng 5 nhuận |
| 2029 | Thứ Bảy 22/9/2029 | Ất Mão | Rơi vào cuối tuần |
Vì sao năm nhuận làm ngày lễ lùi lại? Một tháng thêm vào giữa năm đẩy các tháng sau đi gần 30 ngày. Bài tháng nhuận, năm nhuận âm lịch giải thích cơ chế này. Rằm trên lịch cũng không luôn trùng khoảnh khắc trăng tròn nhất, có năm trăng tròn vào hôm sau. Ai muốn tra thêm năm khác có thể mở lịch vạn niên.
3. Những câu chuyện quanh ánh trăng
Trẻ em Việt Nam lớn lên với chú Cuội ngồi gốc cây đa. Chuyện kể Cuội có cây thuốc quý, vì quên lời dặn mà bị cây bay lên trời, kéo cả Cuội theo. Ngước nhìn các vệt tối trên mặt trăng, người ta bảo đó là bóng cây và bóng chú Cuội.
Chị Hằng là hình ảnh khác, có gốc từ chuyện Hằng Nga bay lên cung trăng. Ngoài ra còn có thỏ ngọc giã thuốc, chuyện vua Đường dạo cung trăng rồi đem về khúc nhạc. Mỗi câu chuyện có nhiều cách kể, phần lớn đến từ sách vở và lời ru. Đọc các tích này cùng con là một hoạt động vui cho đêm rằm.
4. Đêm Trung Thu ở Việt Nam có gì?
| Hoạt động | Mô tả | Lưu ý |
|---|---|---|
| Rước đèn | Đèn ông sao, đèn cá chép, đèn kéo quân, đèn lồng giấy | Nên dùng đèn pin nhỏ thay nến khi cho trẻ em đi đông |
| Múa lân | Đội thiếu nhi trong xóm đánh trống, múa đầu lân, ông Địa dẫn đường | Phổ biến ở nhiều phố phường, làng xã |
| Phá cỗ | Mâm hoa quả, bánh, kẹo, sau khi rước đèn xong thì cùng ăn | Tùy nhà tùy nơi |
| Bày hình từ quả | Múi bưởi tỉa thành con chó, các con vật làm từ trái cây | Trò khéo tay ở một số gia đình miền Bắc |
| Đồ chơi dân gian | Tò he, mặt nạ giấy bồi, trống ếch | Vẫn còn ở các hội phố cổ |
Mâm cỗ thường có bưởi, hồng, na, chuối, cốm, bánh nướng và bánh dẻo. Thành phố có nhiều hoạt động lớn. Người Hà Nội hay ra phố Hàng Mã, Tuyên Quang có lễ hội rước đèn nổi tiếng, Phan Thiết có đoàn đèn của học sinh. Nhiều vùng quê vẫn chỉ có đèn tự làm từ tre và giấy bóng kính.
5. Bánh nướng, bánh dẻo và bữa cỗ
Bánh nướng có vỏ vàng, nhân thập cẩm, đậu xanh, hạt sen. Bánh dẻo có vỏ trắng từ bột nếp rang, nhân ngọt. Ngày nay nhiều cửa hàng có thêm nhân trà xanh, sầu riêng, trứng muối. Người ta cũng hay biếu bánh cho thầy cô, người lớn tuổi và đối tác, tuy không có quy định gì về lễ nghĩa này.
Bánh thường nhiều đường và mỡ, nên mỗi người chỉ nên ăn miếng nhỏ, nhất là với người cao tuổi hoặc đang ăn kiêng. Chén trà nóng đi kèm vừa hợp vị, vừa khiến bữa cỗ thong thả hơn.
6. Có cần cúng trong Trung Thu không?
Đây là ngày rằm, nên nhiều gia đình thắp hương và dâng bánh, quả lên gia tiên. Việc cúng nằm trong nếp thắp hương hằng tháng, như bài mùng 1, ngày rằm nên làm gì đã nói. Có nhà làm vào chiều tối 15, có nhà đợi con đi học về. Nhà khác chỉ bày cỗ vui cho các cháu, không cúng cũng chẳng sao.
Ngày lễ không cần chọn ngày tốt, vì đã có ngày riêng. Nếu nhà muốn rước đèn vào giờ đẹp, lịch site cho thấy 15/9/2027 có giờ Dậu là 17h đến 19h nằm trong bộ giờ hoàng đạo. Trẻ con thì không bận tâm điều đó, chúng chỉ chờ trời tối. Trang xem ngày sẽ cho thấy chi tiết hơn.
7. Đón Trung Thu cùng con
- Tự làm đèn: một buổi cắt dán giấy bóng kính, tre mỏng hoặc vỏ hộp đã đủ vui.
- Kể chuyện: tắt đèn trong nhà, ra sân chỉ cho con xem vệt tối trên trăng.
- Chia cỗ: mời trẻ trong khu cùng phá cỗ, không cần nhiều món.
- Giữ an toàn: người lớn trông nến, đề phòng xe khi đoàn đèn đi ngoài đường.
Nếu bé hay hỏi vì sao ngày đổi mỗi năm, bạn có thể mở bài cách đọc tờ lịch âm và cùng con xem ô ngày trên tờ lịch.
8. Câu hỏi thường gặp về Tết Trung Thu
Trung Thu có phải tết của riêng người Việt không?
Không. Nhiều nước châu Á có lễ giữa thu. Tại Việt Nam, điểm nổi bật là dành cho thiếu nhi, như bài các ngày lễ âm lịch đã đề cập.
Trung Thu có được nghỉ học không?
Thường là không phải ngày nghỉ. Trường học có thể tổ chức vui Tết cho học sinh vào dịp này.
Đêm có mây không thấy trăng thì sao?
Thì vẫn phá cỗ như thường. Niềm vui của đêm hội ở chỗ cả nhà có mặt, mây che trăng chỉ thêm một chuyện để kể lại.
Lời kết
Bạn có thể ghi mốc 15/9/2027 và nhớ rằng năm sau tết muộn tới đầu tháng 10. Một chiếc đèn, ít bánh, vài câu chuyện đã là một Trung Thu đáng nhớ với trẻ con. Phần còn lại tùy thói quen của nhà bạn và không khí của xóm mình.
Bài văn khấn liên quan: Văn khấn Tết Trung Thu. Xem đủ ở trang văn khấn các ngày trong năm.