Mùng 1, ngày rằm nên làm gì? Việc thường làm và điều kiêng

06/11/2026

Vào mùng 1 và ngày rằm âm lịch, nhiều gia đình Việt thắp hương gia tiên, đi chùa, ăn chay và giữ lời nói ôn hòa. Điều dân gian hay kiêng là cãi vã, làm vỡ đồ, vay mượn đầu tháng và sát sinh. Không có quy định chung nào, vì tục khác nhau theo vùng, theo nghề và theo từng nhà. Bạn có thể giữ phần thấy hợp, không cần lo nếu không làm đủ.

1. Vì sao hai ngày này được coi trọng?

Mùng 1 mở đầu một tháng âm, còn rằm nằm ở giữa tháng. Người xưa sống theo trăng nên dễ nhớ hai mốc này. Dần dần chúng thành dịp đều đặn để nhớ tới tổ tiên và nhìn lại mình. Bài các ngày lễ âm lịch đã nói về tên gọi và ba ngày rằm lớn trong năm, nên ở đây chỉ bàn chuyện làm gì, tránh gì.

Với người theo Phật, đây cũng là những ngày hay ăn chay và tụng kinh. Với người buôn bán, mùng 1 mang thêm ý nghĩa khởi đầu cho việc làm ăn cả tháng. Mỗi nhóm có một lý do riêng, nên phong tục mới đa dạng như vậy.

2. Những việc nhiều nhà thường làm

• Dọn bàn thờ từ hôm trước: lau bụi, thay nước, sửa lại chân hương nếu cần.
• Thắp hương gia tiên: thường có hoa tươi, quả, nước sạch. Nhiều nhà làm vào buổi sáng hoặc chiều tối, tùy lúc rảnh.
• Đi chùa hoặc đi đền: ngày rằm thường đông hơn ngày thường, nhất là các tháng đầu năm.
• Ăn chay một bữa hoặc cả ngày: nhiều người giữ thói quen này dù không quy y.
• Làm việc thiện nhỏ: ví dụ giúp đỡ người quen, tặng đồ dùng còn tốt.
• Thu xếp nhà cửa: nhà gọn gàng đầu tháng cũng khiến người ta thấy dễ chịu.

3. Những điều dân gian hay kiêng

Bảng dưới gom các điều kiêng thường nghe nhắc tới. Phần lý do là cách giải thích dân gian, không phải điều đã được chứng minh.

Nhiều điều trong số này thực ra là tục của ngày mùng 1 Tết, về sau được một số gia đình áp dụng cho mọi mùng 1. Riêng ngày rằm, những điều kiêng ít cụ thể hơn và chủ yếu xoay quanh ăn chay, giữ tâm an.

Một lưu ý thực tế: việc cần thiết như đi khám bệnh, trả nợ đúng hạn hay ký giấy tờ có hạn thì không nên hoãn chỉ vì kiêng.

4. Mỗi vùng, mỗi nghề một khác

Những khác biệt dưới đây là xu hướng thường được nhắc tới, không phải ranh giới cứng. Gia đình di cư từ Bắc vào Nam có thể vẫn giữ nếp cũ.

Vì vậy, khi về nhà chồng, nhà vợ hoặc đổi nơi ở, cách tốt nhất là hỏi người lớn trong nhà. Không có bảng nào thay được nếp riêng của gia đình bạn.

5. Lễ cúng đơn giản thế nào cho đủ?

Không có mâm chuẩn cho mọi nhà. Một lễ nhỏ thường gồm hương, hoa, nước sạch và ít quả. Có nhà thêm trầu cau, xôi chè hoặc bánh kẹo. Lễ ở nhà có thể chay hoặc mặn tùy nếp, nhưng ban thờ Phật thì chỉ dùng đồ chay.

Nếu bận, bạn thắp nén hương và thay nước cũng được. Nhiều người lớn tuổi vẫn nói lòng thành quan trọng hơn mâm to. Khi thắp hương hay đốt vàng mã, hãy để ý an toàn cháy nổ, nhất là ở chung cư, và đừng đốt nhiều chỉ vì thấy nhà khác làm.

Lỡ quên một lần cũng không sao. Chưa có gì cho thấy bỏ một lễ sẽ gây hậu quả. Bạn có thể thắp hương vào ngày gần nhất.

6. Lịch mùng 1 và ngày rằm năm 2027

Ngày dương dưới đây lấy từ thuật toán âm lịch của Tracuutuvi, tính theo múi giờ Việt Nam. Năm Đinh Mùi không có tháng nhuận.

Với ngày đang tới gần, bạn mở trang lịch âm hôm nay để biết chính xác.

7. Mùng 1 và rằm có phải ngày tốt không?

Không hẳn. Đây là ngày có ý nghĩa lễ nghi, không phải ngày được chọn theo phép xem ngày. Hai ngày này không nằm trong ngày Nguyệt Kỵ (mùng 5, 14, 23) hay ngày Tam Nương. Nhưng tính tốt xấu theo can chi, trực, sao của chúng vẫn thay đổi từng tháng. Khi cần chọn ngày cho việc lớn, bạn tra trên trang xem ngày, thay vì mặc định mùng 1 hay rằm là thuận.

Câu hỏi thường gặp về mùng 1, ngày rằm

Phụ nữ đang có kinh nguyệt có thắp hương được không?

Quan niệm mỗi nơi một khác. Có nhà kiêng, có nhà không. Đây là chuyện của nếp nhà, bạn tự quyết định theo điều mình thấy thoải mái.

Mùng 1 có nên cắt tóc, cắt móng tay không?

Một số người kiêng, nhiều người không để ý. Không có lý do thực tế nào phải tránh những việc này.

Ngày rằm cúng sáng hay tối?

Cả hai đều có. Phần lớn gia đình làm vào lúc thuận tiện trong ngày.

Lời kết

Mùng 1 và rằm là hai điểm dừng nhỏ trong tháng. Giá trị của chúng nằm ở chỗ nhắc ta nhớ tới gia đình, nói năng nhẹ nhàng hơn và sống chậm lại một chút. Các điều kiêng là phong tục để biết, còn giữ bao nhiêu là tùy nhà bạn, không nên vì thế mà căng thẳng hay tốn kém.

Xem thêm: đám giỗ.

Bài văn khấn liên quan: Văn khấn cầu an khi ốm đau, Văn khấn gia tiên ngày rằm, mùng một, Văn khấn lễ Phật tại chùa. Xem đủ ở trang văn khấn các ngày trong năm.