Cúng 49 ngày, 100 ngày là gì? Cách tính ngày có ví dụ
Lễ 49 ngày, còn gọi chung thất, là lễ cúng vào ngày thứ 49 sau khi mất, cầu cho người mất được siêu thoát theo quan niệm nhà Phật. Lễ 100 ngày, còn gọi tốt khốc, nghĩa là thôi khóc, đánh dấu lúc gia đình dần trở lại nhịp sống thường. Cách tính phổ biến nhất là lấy ngày mất làm ngày thứ nhất, nên ngày 49 bằng ngày mất cộng 48 ngày, ngày 100 bằng ngày mất cộng 99 ngày. Có nơi không tính ngày mất, có nơi tính từ ngày an táng. Gia đình nên thống nhất một cách trước.
1. Lễ 49 ngày là gì?
Theo quan niệm Phật giáo lưu truyền trong dân gian, sau khi mất, người quá cố trải qua một giai đoạn chuyển tiếp dài 49 ngày. Gia đình cúng mỗi bảy ngày một lần, gọi là cúng tuần hay cúng thất. Tuần thứ bảy rơi đúng ngày 49, là lễ lớn nhất, gọi là chung thất, nghĩa là tuần cuối.
Vì gắn với nhà Phật, lễ 49 ngày thường cúng chay. Nhiều gia đình mời nhà sư tụng kinh tại nhà, hoặc làm lễ ở chùa. Ý nghĩa lễ, lễ vật và lời khấn có ở bài văn khấn lễ 49 ngày.
2. Lễ 100 ngày là gì?
Lễ 100 ngày có tên tốt khốc. Theo nếp cũ, trong trăm ngày đầu người thân có thể khóc thương bất cứ lúc nào. Qua lễ này, gia đình thôi khóc hằng ngày, chỉ còn tưởng nhớ vào các dịp cúng giỗ.
Mâm cúng 100 ngày tùy nhà, có nhà cúng chay, có nhà cúng mặn mời họ hàng. Lời khấn có ở bài văn khấn lễ 100 ngày. Sau lễ 100 ngày, mốc tiếp theo là giỗ đầu, cách tính ở bài đám giỗ là gì.
3. Ba cách tính ngày 49, ngày 100
Đây là chỗ nhiều gia đình lúng túng nhất. Dân gian có ít nhất ba cách. Không có cách nào là duy nhất đúng.
| Cách | Ngày 49 | Ngày 100 | Hay gặp ở |
|---|---|---|---|
| Tính cả ngày mất là ngày thứ nhất | Ngày mất cộng 48 ngày | Ngày mất cộng 99 ngày | Phổ biến nhất, nhiều chùa hướng dẫn |
| Không tính ngày mất | Ngày mất cộng 49 ngày | Ngày mất cộng 100 ngày | Một số gia đình, một số vùng |
| Tính từ ngày an táng | Ngày an táng cộng 48 hoặc 49 ngày | Ngày an táng cộng 99 hoặc 100 ngày | Có nơi, nhất là khi để tang lâu ngày |
Số ngày đếm theo lịch dương hay lịch âm đều ra cùng một ngày, vì đây là đếm số ngày trôi qua chứ không phải lấy ngày tháng. Bạn chỉ cần đếm trên một tờ lịch rồi xem ngày âm tương ứng.
4. Ví dụ tính cụ thể
Giả sử người thân mất ngày Thứ Tư 10/3/2027, tức mùng 3 tháng 2 năm Đinh Mùi. Ngày âm dưới đây đổi bằng hàm lịch của Tracuutuvi.
| Mốc | Tính cả ngày mất | Không tính ngày mất |
|---|---|---|
| Lễ 49 ngày | Thứ Ba 27/4/2027, tức 21/3 âm | Thứ Tư 28/4/2027, tức 22/3 âm |
| Lễ 100 ngày | Thứ Năm 17/6/2027, tức 13/5 âm | Thứ Sáu 18/6/2027, tức 14/5 âm |
Hai cách chỉ lệch nhau một ngày. Nếu người lớn trong họ chưa thống nhất, nhiều nhà chọn ngày sớm hơn để làm.
Mẹo nhẩm nhanh:
- Ngày 49 tính cả ngày mất: cộng đúng 7 tuần rồi lùi lại 1 ngày. Ví dụ mất Thứ Tư thì lễ 49 rơi vào Thứ Ba.
- Ngày 100 tính cả ngày mất: cộng 14 tuần rồi thêm 1 ngày. Ví dụ mất Thứ Tư thì lễ 100 rơi vào Thứ Năm.
Bạn có thể kiểm tra ngày âm của kết quả trên trang xem ngày hoặc lịch âm năm 2027.
5. Các tuần cúng trong 49 ngày
Nhiều gia đình cúng đủ bảy tuần. Có nhà chỉ cúng tuần đầu và tuần cuối. Bảng dưới theo cách tính cả ngày mất.
| Tuần | Ngày thứ | Cộng thêm từ ngày mất |
|---|---|---|
| Tuần 1 (nhất thất) | 7 | 6 ngày |
| Tuần 2 | 14 | 13 ngày |
| Tuần 3 | 21 | 20 ngày |
| Tuần 4 | 28 | 27 ngày |
| Tuần 5 | 35 | 34 ngày |
| Tuần 6 | 42 | 41 ngày |
| Tuần 7 (chung thất) | 49 | 48 ngày |
Lễ cúng tuần thường nhỏ: cơm chay hoặc mâm cơm gia đình, hương, hoa, nước. Không cần mời khách.
6. Ba miền làm lễ 49, 100 ngày có khác không?
| Vùng | Nét hay gặp |
|---|---|
| Miền Bắc | Nhiều nhà làm lễ 49 ngày cả ở chùa và ở nhà. Lễ 100 ngày thường có cỗ mời họ hàng gần. |
| Miền Trung | Coi trọng cúng tuần. Họ tộc thường cùng góp mặt ở lễ 49 ngày. |
| Miền Nam | Nhiều nhà gửi hương linh lên chùa, làm lễ 49 và 100 ngày tại chùa. Có nơi gọi chung là cúng tuần. |
Ở một số nơi, sau lễ 100 ngày, gia đình bỏ bàn thờ tạm, đưa di ảnh lên bàn thờ gia tiên. Có nhà để đến giỗ đầu hoặc giỗ hết mới làm việc này.
7. Làm lễ gọn và hợp lý
- Trùng ngày bận: nhiều nhà làm sớm hơn một hai ngày. Câu quen hay nghe là cúng sớm chứ không cúng muộn, nhưng đây là thói quen, không phải luật.
- Con cháu ở xa: có thể làm lễ ở chùa gần nơi mình ở, hoặc dự qua gọi video với gia đình.
- Lễ vật: mâm chay đơn giản, hoa, quả, nước sạch là đủ ý. Không cần mâm cỗ lớn.
- Vàng mã: nếu đốt thì đốt ít, đúng chỗ an toàn. Nhiều chùa không nhận đốt vàng mã.
8. Câu hỏi thường gặp về lễ 49 ngày, 100 ngày
Lễ 49 ngày có bắt buộc làm ở chùa không?
Không. Nhiều gia đình làm ở nhà, mời sư về tụng kinh, hoặc chỉ tự thắp hương, đọc lời khấn. Gia đình theo tôn giáo khác có nghi thức riêng.
Ngày 49 trùng Tết hoặc ngày lễ thì sao?
Nhiều nhà làm sớm trước Tết. Có nhà vẫn làm đúng ngày nhưng gọn hơn. Bạn hỏi người lớn trong họ để chọn.
Đã tính sai ngày thì có sao không?
Không đáng lo. Lễ cúng là để tưởng nhớ. Lệch một ngày do khác cách tính là chuyện rất thường gặp.
Lời kết
Lễ 49 ngày và 100 ngày là hai mốc giúp gia đình tưởng nhớ và dần nguôi ngoai. Bạn chọn một cách tính, thống nhất với người lớn, rồi làm lễ vừa sức. Các bước tang lễ trước đó có ở bài phong tục ma chay. Nội dung chỉ để tham khảo theo phong tục.