Quy định đặt tên khai sinh: những điều cha mẹ cần biết

08/11/2026

Ở Việt Nam, tên ghi trong giấy khai sinh của trẻ là công dân Việt Nam phải bằng tiếng Việt hoặc tiếng dân tộc khác của Việt Nam, không đặt bằng số hay ký hiệu, phù hợp thuần phong mỹ tục và không quá dài, khó sử dụng. Cha mẹ cần đăng ký khai sinh trong 60 ngày kể từ ngày bé chào đời. Quy định có thể được sửa đổi, nên hãy hỏi lại cán bộ hộ tịch ở UBND xã, phường nơi bạn đăng ký.

1. Những văn bản điều chỉnh việc đặt tên

Việc đặt tên và đăng ký khai sinh chủ yếu dựa trên hai luật: Bộ luật Dân sự, nơi quy định quyền có họ, tên và quyền thay đổi họ, tên của mỗi người, và Luật Hộ tịch, nơi quy định thủ tục đăng ký khai sinh. Đi kèm là các nghị định, thông tư hướng dẫn chi tiết. Những văn bản hướng dẫn này được sửa khá thường xuyên, nhất là khi chính quyền địa phương được sắp xếp lại.

Bài này tóm tắt các nguyên tắc chung mà cha mẹ cần biết. Chúng tôi không trích số điều cụ thể, vì văn bản có thể đã được thay thế. Khi cần chính xác, bạn nên xem bản văn bản đang có hiệu lực hoặc hỏi trực tiếp cán bộ hộ tịch.

2. Nguyên tắc chung khi đặt tên cho con

Các nguyên tắc này được viết khá rộng. Ví dụ "quá dài" là bao nhiêu chữ thì không có con số cố định. Tên bốn chữ ghép họ bố mẹ hiện rất phổ biến và thường được chấp nhận. Tên quá dài hoặc lạ, cán bộ có thể đề nghị gia đình cân nhắc lại.

Còn tên tiếng Anh, nhiều gia đình vẫn dùng làm tên gọi ở nhà mà không cần đưa vào giấy tờ. Xem thêm bài tên tiếng Anh cho bé.

3. Họ của con theo ai?

Theo Bộ luật Dân sự, họ của con được xác định là họ của cha hoặc họ của mẹ theo thỏa thuận của cha mẹ. Nếu không thỏa thuận được thì theo tập quán. Trường hợp chưa xác định được cha thì con mang họ mẹ.

Nhiều gia đình ghép thêm họ mẹ vào phần tên đệm, như Nguyễn Trần Bảo Ngọc. Về mặt giấy tờ, họ của bé vẫn là chữ đầu tiên, còn họ mẹ đóng vai trò chữ đệm. Nếu muốn con mang họ mẹ làm họ chính, bạn nên hỏi cán bộ hộ tịch về giấy tờ cần có khi hai vợ chồng đã thống nhất.

4. Thủ tục đăng ký khai sinh

Thời hạn

Cha mẹ có trách nhiệm đăng ký khai sinh cho con trong thời hạn 60 ngày kể từ ngày sinh. Nếu cha mẹ không đi được, ông bà hoặc người thân khác có thể đi đăng ký. Trường hợp quá hạn, bạn vẫn đăng ký được. Việc có bị xử lý hay không tùy quy định hiện hành, bạn hỏi cán bộ khi nộp hồ sơ.

Nơi đăng ký

Thông thường là UBND xã, phường nơi cư trú của cha hoặc mẹ. Từ năm 2025, chính quyền địa phương được tổ chức lại theo mô hình hai cấp, nên tên gọi đơn vị và nơi tiếp nhận có thể đã thay đổi. Bạn nên gọi điện hoặc hỏi tại bộ phận một cửa trước khi đến. Trường hợp có yếu tố nước ngoài, như bố hoặc mẹ là người nước ngoài, thủ tục và nơi giải quyết có thể khác.

Giấy tờ thường cần

• Tờ khai đăng ký khai sinh theo mẫu.
• Giấy chứng sinh do cơ sở y tế cấp. Nếu sinh ở nhà, có thể cần văn bản xác nhận của người làm chứng.
• Giấy tờ tùy thân của người đi đăng ký.
• Giấy chứng nhận kết hôn của cha mẹ, nếu có, để ghi thông tin người cha.

Nhiều nơi đã cho nộp hồ sơ trực tuyến qua cổng dịch vụ công, có thể làm liên thông khai sinh với đăng ký thường trú và thẻ bảo hiểm y tế cho trẻ. Cách làm cụ thể ở mỗi địa phương có thể khác, bạn nên hỏi trước.

5. Đổi tên sau khi đã khai sinh

Tên đã đăng ký không thể đổi tùy ý. Bộ luật Dân sự liệt kê một số trường hợp được yêu cầu thay đổi tên, có thể tóm tắt như sau:

• Người có tên yêu cầu, khi tên gây nhầm lẫn, ảnh hưởng đến tình cảm gia đình, danh dự hoặc quyền lợi hợp pháp.
• Khi nhận hoặc thôi nhận con nuôi, theo yêu cầu của cha mẹ nuôi hoặc cha mẹ đẻ.
• Khi xác định lại cha, mẹ cho con.
• Khi người bị lưu lạc tìm ra nguồn gốc huyết thống.
• Khi xác định lại giới tính hoặc các trường hợp khác pháp luật về hộ tịch quy định.

Với trẻ từ đủ 9 tuổi trở lên, việc đổi tên cần có sự đồng ý của chính bé. Đổi tên không làm thay đổi các quyền và nghĩa vụ đã có theo tên cũ.

Cần phân biệt "thay đổi" với "cải chính". Cải chính là sửa thông tin bị ghi sai do lỗi khi đăng ký, như sai một dấu, sai một chữ so với giấy chứng sinh. Thủ tục cải chính thường đơn giản hơn. Nếu phát hiện sai sót, bạn nên làm sớm để giấy tờ về sau đồng nhất.

6. Mẹo để tên được duyệt suôn sẻ

• Viết sẵn họ tên đầy đủ, có dấu rõ ràng, kiểm tra từng dấu thanh trước khi nộp.
• Thống nhất tên giữa hai vợ chồng và ông bà trước, tránh sửa giữa chừng.
• Kiểm tra tên trên giấy chứng sinh, tờ khai và giấy tờ tùy thân cho khớp.
• Nếu tên lạ, chuẩn bị giải thích ngắn về nghĩa. Bạn có thể gõ tên vào công cụ Xem tên để xem nghĩa từng chữ.

Trước khi đi đăng ký, bạn cũng nên rà lại danh sách trong bài tên nên tránh khi đặt cho con để tránh phải đổi về sau.

7. Câu hỏi thường gặp

Tên có được dùng chữ cái như W, Z, F không?

Tên phải là tiếng Việt hoặc tiếng dân tộc của Việt Nam. Một số tiếng dân tộc có dùng các chữ này. Với tên tiếng Việt thông thường, nếu bạn định dùng chữ cái lạ, nên hỏi cán bộ hộ tịch trước.

Đặt tên bốn, năm chữ có bị từ chối không?

Tên bốn chữ thường được chấp nhận. Tên dài hơn tùy cán bộ xem xét có "quá dài, khó sử dụng" hay không. Bạn nên hỏi trước nếu tên dài.

Quá 60 ngày mới đăng ký thì sao?

Vẫn đăng ký được. Bạn mang đủ giấy tờ đến và hỏi cán bộ về quy định hiện hành với trường hợp quá hạn.

Đã khai sinh rồi, muốn đổi tên vì không hợp mệnh có được không?

Lý do "không hợp mệnh" không nằm trong các trường hợp được nêu rõ. Việc có giải quyết hay không phụ thuộc vào cơ quan hộ tịch. Thực tế, ngũ hành của tên chỉ là quan niệm dân gian, bạn không cần đổi vì lý do này. Xem thêm bài đặt tên con năm 2027.

Lời kết

Quy định về tên khá rộng, phần lớn tên đẹp người Việt đang dùng đều được chấp nhận. Điều quan trọng là đăng ký đúng hạn và kiểm tra kỹ từng dấu. Bài viết chỉ để tham khảo, không thay cho văn bản pháp luật. Hãy hỏi lại UBND xã, phường nơi đăng ký vì quy định có thể thay đổi.