Phong thủy sân vườn: bố trí cây, lối đi, hồ nước hợp lý
Phong thủy sân vườn chú trọng khoảng trống trước nhà, cây không chắn cửa, nước sạch không đọng, lối đi mềm và phần sau nhà có chỗ tựa. Nhiều điều trùng với kinh nghiệm làm nhà của người Việt, như trồng cây che nắng phía Tây, để sân thoát nước tốt. Khi vị trí hồ nước hay hướng cây bị các nguồn nói khác nhau, bạn hãy ưu tiên an toàn, rễ cây và nắng gió.
1. Sân vườn được hiểu thế nào?
Sân vườn là phần chuyển tiếp giữa nhà và bên ngoài. Trong phong thủy, phép xem hình thế chú ý tới những gì bao quanh ngôi nhà. Một mô hình quen thuộc là tứ linh: phía sau có Huyền Vũ, phía trước có Chu Tước, hai bên là Thanh Long và Bạch Hổ.
| Phía của nhà | Tên gọi | Cách hiểu trong sân vườn |
|---|---|---|
| Phía sau | Huyền Vũ | Có chỗ tựa, như tường, cây cao, nhà kho |
| Phía trước | Chu Tước | Khoảng trống thoáng, gọi là minh đường |
| Bên trái | Thanh Long | Thường được mong cao hơn, sinh động hơn một chút |
| Bên phải | Bạch Hổ | Thường được mong thấp và yên hơn |
Trái và phải trong bảng được tính khi đứng trong nhà, nhìn ra cửa. Đây là mô hình lý tưởng. Rất ít khu đất nào có đủ cả, và cũng không cần phải có đủ. Mô hình này có giá trị ở chỗ nhắc bạn: sau lưng nhà nên chắc chắn, phía trước nên có khoảng thở.
2. Kinh nghiệm vườn nhà của người Việt
Nhà vườn Bắc Bộ xưa có một bố cục rất quen: nhà chính, sân gạch, ao, vườn. Câu "trước cau sau chuối" hay được nhắc. Cau thân mảnh nên ít che gió mát, lại có bóng thưa. Chuối ở sau nhà ăn được, tận dụng được nước sinh hoạt và chắn bớt gió. Có thể coi đây là phong thủy theo kiểu dân dã, đúc rút từ khí hậu và sinh hoạt.
Câu "thần cây đa, ma cây gạo, cú cáo cây đề" cũng cho thấy một nếp nghĩ. Những cây cổ thụ như vậy thường đứng ở đình chùa, đầu làng, ít khi trồng sát nhà. Bạn không cần sợ tên cây. Điều đáng lưu ý là cây lớn có rễ khỏe, có thể ảnh hưởng móng nhà và cành dễ gãy khi bão.
3. Sân trước và lối vào
- Giữ khoảng trống: phần sân sát cửa nên thoáng, không để đống vật liệu hay xe hỏng. Bài phong thủy cửa chính gọi đó là minh đường.
- Lối đi hơi cong: quan niệm cho rằng đường thẳng dẫn khí vào quá nhanh. Sân nhỏ thì đường thẳng vẫn ổn, bạn có thể đặt chậu cây xen hai bên cho mềm.
- Bề mặt: sân toàn bê tông được xem là nóng và cứng. Thêm mảng cỏ, gạch có khe, luống cây sẽ giúp cân bằng âm dương, lại đỡ hầm nóng.
- Độ dốc: mặt sân cần dốc ra rãnh thoát. Nền sân nên thấp hơn nền nhà để nước không tràn vào trong.
- Ánh sáng: đèn thấp dọc lối đi giúp đi đêm an toàn, có thể dùng cảm biến để tiết kiệm.
Cách làm cổng và tường rào có trong bài phong thủy cổng nhà.
4. Trồng cây ở đâu?
| Vị trí | Quan niệm | Lý do thực tế |
|---|---|---|
| Cây lớn ngay trước cửa | Chắn khí vào nhà | Che tầm nhìn, lá rụng vào lối đi, rễ làm vỡ nền |
| Cây cao phía sau nhà | Tạo chỗ tựa | Chắn gió, nhưng cần cách tường đủ xa |
| Cây tán rộng phía Tây | Một số nơi không xét riêng | Che nắng chiều rất hiệu quả ở Việt Nam |
| Cây thấp phía Đông | Đón nắng sáng | Không cản nắng dịu, phù hợp hoa và rau |
| Dây leo phủ kín tường nhà | Có nơi coi là âm khí nặng | Tường ẩm, có côn trùng, khó sửa |
| Cây sát đường điện | Không xét | Nguy hiểm khi cành chạm dây, cần cắt tỉa theo quy định |
Về loại cây, không có danh sách thống nhất. Có nơi kiêng cây theo tên gọi, có nơi lại xét màu lá như bài cây hợp mệnh. Bạn nên hỏi người bán ba điều: cây cao bao nhiêu khi lớn hẳn, rễ ăn sâu hay ăn ngang, cây có độc không. Trúc đào chẳng hạn rất đẹp nhưng toàn cây có độc. Một số cây có gai không nên trồng cạnh lối đi của trẻ nhỏ.
Khoảng cách từ cây đến tường tùy loại cây. Với cây thân gỗ lớn, bạn nên để cách xa móng nhà, tường rào và đường ống. Cành rễ lấn sang đất hàng xóm cũng dễ gây mất lòng, nên hãy tính trước.
5. Ao, hồ và tiểu cảnh nước
Nước ở sân vườn là phần các nguồn nói khác nhau nhiều nhất.
- Theo hình thế: nhiều người thích nước ở phía trước nhà, với ý nước tụ trước minh đường. Ao trước nhà trong làng quê xưa cũng là kiểu bố cục này, vừa lấy gió mát, vừa nuôi cá, vừa trữ nước.
- Bên trái hay bên phải: nhiều nguồn ưa bên trái khi đứng trong nhà nhìn ra, có nguồn lại không xét. Có nguồn xét theo hướng dòng chảy.
- Theo Huyền không: phép này tính theo tọa hướng và vận của căn nhà, nên không có một phía cố định.
- Dáng hồ: dáng cong ôm về phía nhà thường được ưa. Hồ có mũi nhọn hướng vào nhà thường bị ngại.
Trong mọi cách xem, nước cần sạch và lưu thông. Có ba việc thực tế không nên bỏ qua. Thứ nhất, hồ phải có rào, nắp lưới hoặc độ sâu an toàn nếu nhà có trẻ nhỏ. Trẻ có thể gặp nguy hiểm ngay cả với lớp nước nông. Thứ hai, nước đọng sinh muỗi, nên cần máy bơm hoặc thả cá. Thứ ba, hồ sát móng nhà cần chống thấm tốt. Cách chăm cá trong nhà có ở bài phong thủy bể cá.
6. Non bộ, đá và đồ trang trí
Non bộ và đá cảnh là cách đưa hình núi vào vườn. Quan niệm phổ biến là đá lớn nên ở phía sau hoặc bên hông, không đặt ngay trước cửa. Khối đá nên cân với sân, tránh chiếm hết lối đi.
Các tượng, đèn đá hay chum vại cũng vậy. Bạn chọn thứ hợp với kiểu nhà, không cần mua vì lời hứa về tài lộc. Sân nhỏ thì ít đồ sẽ đẹp hơn nhiều đồ. Những món đặt trên cao phải bắt chắc, để không đổ khi có gió lớn.
7. Sân sau, ban công và sân thượng
Sân sau: nhiều nhà dùng để giặt phơi, để máy móc. Nên giữ gọn và có đường thoát nước riêng. Phơi đồ nơi có nắng giúp khô nhanh. Đừng để sân sau thành kho rác lâu ngày, vì dễ có chuột và gián.
Ban công: một vườn nhỏ trên ban công có thể mang lại cảm giác xanh mát như sân vườn. Chậu cần nặng, đặt phía trong lan can để không rơi xuống dưới. Nước tưới không nên chảy sang nhà bên hay rơi xuống tầng dưới.
Sân thượng: đất và chậu lớn có trọng lượng đáng kể. Bạn nên hỏi kỹ sư về khả năng chịu tải và chống thấm trước khi làm vườn trên mái.
8. Câu hỏi thường gặp về phong thủy sân vườn
Cây lớn trước nhà có cần chặt không?
Không nhất thiết. Nếu cây khỏe, không đổ ngã và không làm hỏng công trình, bạn có thể cắt tỉa cành cho tán thoáng. Cây lâu năm còn cho bóng mát. Với cây mục rỗng hay nghiêng về phía nhà, hãy nhờ người có chuyên môn xem trước mùa bão.
Nhà có sân nhỏ thì có cần làm hồ nước không?
Không cần. Sân nhỏ nên ưu tiên lối đi, ánh sáng và vài chậu cây. Hồ nước tốn công chăm và có thể gây ẩm. Không có nước trong sân không phải là thiếu sót.
Vườn sau nhà có nên trồng rau không?
Có, nếu đủ nắng. Vườn rau gọn gàng là một không gian sống tốt. Bạn chỉ cần tránh để phân, đất và nước đọng sát tường nhà.
Có cần chọn ngày trồng cây không?
Với cây lớn trong dịp làm nhà, nhiều gia đình có chọn ngày cho yên tâm. Việc trồng cây thường thì chọn theo mùa và thời tiết hợp lý hơn.
Lời kết
Sân vườn dễ chịu là nơi có nắng và bóng mát đúng chỗ, nước thoát tốt, lối đi an toàn. Những khái niệm như minh đường hay tứ linh giúp bạn nhìn tổng thể khu đất. Chúng không buộc bạn phải đạt đủ mọi điều kiện. Hãy bắt đầu từ cây, nước và lối đi, rồi dùng phần còn lại như một lớp tham khảo truyền thống.