Quẻ Sơn Địa Bác: ý nghĩa bóc mòn, giữ gốc và sáu hào

05/11/2026

Sơn Địa Bác, quẻ số 23, là thời bóc mòn. Năm hào âm đã lên, chỉ còn một hào dương ở trên cùng. Núi tựa vào đất, cái cao đang mòn từ dưới gốc. Lời quẻ nói thẳng: không lợi có chỗ đi. Nên yên tĩnh giữ gốc, không nên tiến hành việc lớn. Nhưng hào cuối là một quả lớn chưa bị ăn. Hạt giống ấy mở đường cho quẻ Địa Lôi Phục ngay sau đó.

1. Cái giường bị bóc từ chân lên

Cấn (Sơn) giữ thượng quái, Khôn (Địa) giữ hạ quái. Lời bình của quẻ nói núi tựa vào đất. Hình quẻ cũng dễ thấy: các hào âm đi lên từ dưới, đẩy hào dương đến sát mép. Lời giải thích nói cái mềm đang đổi cái cứng, kẻ nhỏ đang lớn.

Trên lá số, quẻ mang hành Kim, thuộc cung Càn ở bậc ngũ thế. Trong mười hai quẻ theo tháng, Bác ứng với tháng Chín âm lịch, năm hào âm đã lên, cuối thu sang đông. Trước đó là Phong Địa Quán tháng Tám. Sau đó là tháng Mười thuần âm, rồi đến Địa Lôi Phục tháng Mười một.

Về kỹ thuật, chỉ hai hào 2 và 4 đắc vị. Cặp ứng duy nhất là hào 3 với hào 6. Chi tiết này rất có ý. Trong đám hào âm đang bóc, chỉ hào 3 có ứng với hào dương còn lại. Vì vậy lời hào 3 khác hẳn những hào xung quanh.

2. Thuận mà dừng

Lời quẻ chỉ có một ý: không lợi có chỗ đi. Không có chữ hanh thông nào đi kèm. Trong các quẻ, đây là lời khá nặng.

Lời giải thích không dừng ở lời cấm. Nó nói thuận mà dừng, đó là từ hình quẻ mà ra. Khôn là thuận, Cấn là dừng. Không chống trả ồn ào, cũng không buông xuôi. Tiếp đó là một câu rất đẹp: người quân tử coi trọng lẽ tiêu và lớn, đầy và vơi, vì đó là đường đi của trời. Nghĩa là thời mòn cũng là một phần của vòng vận động.

Lời bình của quẻ cho một việc phải làm. Người ở trên làm dày cho người ở dưới, để yên chỗ ở. Núi có đất dày thì mới đứng được. Lúc khó, người có vị trí nên chăm phần nền, chăm người dưới mình. Nền không còn thì núi cũng không còn.

3. Sáu hào: chân, thành, mặt giường, và quả lớn

Hào 1 và hào 2 có một cụm khó dịch. Các bản hiểu khác nhau khá rõ. Một chú giải cổ giải là gọt mòn dần. Một bản dịch đọc là phá hủy sự chính. Bản khác lại đọc là người kiên trì đứng đó sẽ bị hại. Có cách hiểu khác nhau như vậy, nhưng lời cuối đều ghi xấu. Chữ chỉ phần giường ở hào 2 cũng được dịch khi thì khung, khi thì thành giường.

Hào 3 là hào lạ nhất. Ở giữa đám đang bóc mà không lỗi. Tiểu tượng nói vì đã rời xa nhóm trên dưới. Một bản dịch đọc là người này tách khỏi đám ấy. Bản khác đọc là người này ở trong đám nhưng vẫn không có lỗi. Dù theo cách nào, hào 3 có ứng với hào 6. Giữa thời xấu, vẫn có người giữ được mối nối với điều đúng. Đôi khi việc này khiến họ cô đơn.

Hào 4 là lúc nguy nhất. Giường đã mất, sự bóc mòn chạm đến người nằm trên đó. Lời hào không có lối ra nào.

Hào 5 đổi hình ảnh. Xâu cá thành một hàng, cung nhân được sủng. Chú giải cổ hiểu các hào âm nối đuôi nhau như cá trên dây. Người đứng đầu đám âm dẫn cả nhóm về chịu sự sắp xếp của hào dương. Đây là một lối thoát đáng chú ý. Quẻ xấu đến thế mà lại có chữ không gì không lợi. Một phần lời hào gắn với lễ nghi cung đình xưa, bạn nên đọc như một hình ảnh về trật tự.

Hào 6 là hình ảnh đẹp nhất. Quả lớn còn lại, không ai ăn. Chú giải cổ nói nó đứng cuối quẻ, một mình giữ được. Quả ấy chứa hạt. Vế sau chia đôi đường. Người quân tử được xe, được dân chở che. Kẻ nhỏ làm thì bóc mất cả mái nhà của mình. Chữ về chiếc xe có bản chép khác, nhưng ý chung vẫn thế.

4. Bác trên lá số Hà Lạc: giữ gốc lúc thời mòn

Một hào dương, năm hào âm cho chặng tiên thiên dài 39 năm tuổi mụ. Quẻ hỗ là Khôn vi Địa, theo bảng của site là nhu thuận, bao dung, kiên nhẫn và tích lũy dần. Đây là lời an ủi của quẻ. Dưới lớp bóc mòn có một lớp đất rộng. Mất đi một phần cũng có thể là lúc trở về với nền của mình.

Nội quái Khôn nhẫn nại. Ngoại quái Cấn biết dừng. Người mang quẻ có thể lặng lẽ chịu đựng, không kêu. Họ dễ giấu chuyện đang mòn đi trong mình. Hậu thiên có những hướng rất khác. Nguyên đường ở hào 6 thì hậu thiên là Khôn vi Địa, hào 3. Nguyên đường ở hào 3 thì hậu thiên là Cấn vi Sơn, hào 6, học cách dừng. Nguyên đường ở hào 5 thì hậu thiên là Địa Phong Thăng, hào 2, một hướng đi lên từng bước. Nguyên đường ở hào 4 thì hậu thiên là Địa Hỏa Minh Di, hào 1, có thể cần giấu bớt ánh sáng. Bạn xem thêm bài hào Nguyên đường.

Việc làm

Khi tổ chức đang suy, không phải lúc mở rộng. Làm tốt phần chính, giữ người quan trọng, lưu lại hồ sơ, tích kỹ năng mang theo được. Nếu thấy việc xấu đang diễn ra, hào 3 gợi một lựa chọn: không tham gia.

Tài chính

Hạn chế việc lớn, giữ dòng tiền, xem lại các khoản đang rỉ. Đây là tinh thần chung. Hãy nhớ quả lớn của hào 6: phần tốt nhất không nên đem ăn hết ngay. Nếu đang khó khăn thật, hãy tìm người có chuyên môn, đừng chờ quẻ.

Quan hệ

Mối quan hệ thường mòn từ những chỗ nhỏ, giống như chân giường. Có thể bạn chưa thấy gì, chỉ thấy khoảng cách tăng lên. Hãy sửa sớm từ chỗ thấp nhất, như một câu hỏi, một bữa ăn.

Sức khỏe và tinh thần

Hành Kim theo cách nói truyền thống gợi chú ý hô hấp và da. Lời hào 4 về "đến da" chỉ là hình ảnh, không phải chẩn đoán. Thời khó cũng ảnh hưởng tâm trạng. Nếu cảm thấy nặng nề, hãy gặp người có chuyên môn. Mọi điều ở đây chỉ để tham khảo.

5. Câu hỏi thường gặp

Quẻ Bác có đáng sợ không?

Quẻ thuộc nhóm khó, lời quẻ khá nặng. Nhưng có hào 3 không lỗi, hào 5 không gì không lợi, và hào 6 có quả lớn. Bạn nên đọc nó như một lời mô tả giai đoạn. Không ai có thể dùng một quẻ để nói trước đời ai.

Nên làm gì trong thời Bác?

Lời giải thích gợi thuận mà dừng. Đừng khởi sự lớn. Chăm phần nền, chăm người dưới mình, giữ thứ quan trọng nhất. Đời thật có khi không cho phép đợi, khi đó nên dựa vào dữ liệu và lời khuyên chuyên môn.

Vì sao sau Bác lại là Phục?

Theo thứ tự các quẻ, cái gì bóc đến cùng thì quay lại từ dưới. Hào dương cuối cùng rơi xuống, rồi nảy mầm ở hào 1 của quẻ Phục. Sự thay đổi này không có lời hứa thời hạn. Bạn có thể lập lá số Hà Lạc để xem các chặng vận của mình, như một góc tham khảo.